VỢ HOẶC CHỒNG VAY TIỀN: AI CHỊU TRÁCH NHIỆM KHI LY HÔN THEO LUẬT HÔN NHÂN VÀ GIA ĐÌNH 2014?
Trong đời sống gia đình, không ít trường hợp một bên vợ hoặc chồng vay tiền ngân hàng hoặc tổ chức tài chính để chi tiêu cho nhu cầu chung hoặc đầu tư kinh doanh. Khi mâu thuẫn hôn nhân xảy ra và ly hôn, câu hỏi đặt ra là: người còn lại có phải chịu trách nhiệm thanh toán khoản nợ không? Bài viết này tổng hợp các quy định pháp luật hiện hành để làm rõ vấn đề này.
1. Căn cứ pháp luật về trách nhiệm liên đới của vợ chồng
Theo Điều 27 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, vợ chồng chịu trách nhiệm liên đới với các giao dịch do một bên thực hiện nếu phù hợp với các quy định về đại diện, bao gồm:
- Giao dịch do vợ chồng cùng thỏa thuận xác lập;
- Giao dịch liên quan đến các nghĩa vụ chung về tài sản theo Điều 37 Luật Hôn nhân và gia đình 2014.
Điều 37 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định các nghĩa vụ chung về tài sản của vợ chồng, bao gồm:
- Nghĩa vụ phát sinh từ giao dịch do vợ chồng thỏa thuận hoặc cùng chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại;
- Nghĩa vụ nhằm đáp ứng nhu cầu thiết yếu của gia đình (ăn, ở, chữa bệnh, học hành của con…);
- Nghĩa vụ phát sinh từ việc chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản chung;
- Nghĩa vụ phát sinh từ việc sử dụng tài sản riêng để duy trì, phát triển tài sản chung hoặc tạo ra nguồn thu nhập cho gia đình;
- Nghĩa vụ bồi thường thiệt hại do con gây ra;
- Các nghĩa vụ khác theo quy định pháp luật liên quan.
Như vậy, vợ chồng sẽ chịu trách nhiệm liên đới với các khoản nợ phục vụ lợi ích chung và nhu cầu thiết yếu của gia đình, kể cả khi một bên đã ly hôn.
2. Khi nào vợ/chồng không chịu trách nhiệm liên đới?
Trường hợp người vợ/chồng có thể chứng minh được rằng:
- Khoản vay chỉ nhằm mục đích chi tiêu cá nhân;
- Người còn lại không biết về khoản vay;
- Khoản vay không phục vụ các nhu cầu thiết yếu của gia đình hoặc không liên quan đến tài sản chung;
thì người còn lại sẽ không phải chịu trách nhiệm liên đới. Chủ nợ chỉ có quyền yêu cầu người vay trả nợ trực tiếp.
3. Thực tiễn giải quyết tranh chấp
Trong thực tiễn, Tòa án sẽ xem xét:
- Mục đích, bản chất và cách thức sử dụng khoản vay;
- Khoản vay có được sử dụng cho chi tiêu sinh hoạt, nuôi con, chữa bệnh, duy trì tài sản chung hay không;
- Ai thực hiện giao dịch vay và việc đó có sự đồng thuận của vợ/chồng hay không.
Nếu khoản vay được sử dụng cho lợi ích chung, cả hai vợ chồng sẽ phải chịu trách nhiệm liên đới thanh toán nợ, ngay cả khi một bên không trực tiếp tham gia giao dịch.
Ngược lại, nếu khoản vay phục vụ nhu cầu cá nhân của một bên, người còn lại không có nghĩa vụ gánh nợ và chỉ người vay chịu trách nhiệm trả nợ.
4. Kết luận
Theo Luật Hôn nhân và gia đình 2014, yếu tố quyết định trách nhiệm liên đới không chỉ dựa trên ai đứng tên vay mà còn dựa trên mục đích sử dụng khoản vay. Nếu khoản vay phục vụ lợi ích chung của gia đình, cả vợ chồng chịu trách nhiệm liên đới, kể cả khi ly hôn. Nếu chỉ phục vụ nhu cầu cá nhân của một bên mà không có sự đồng thuận của bên còn lại, người còn lại không phải chịu trách nhiệm.
Do đó, trước khi vay tiền hoặc giải quyết tranh chấp nợ sau ly hôn, việc minh bạch mục đích sử dụng khoản vay và giữ chứng từ liên quan là rất quan trọng để tránh phát sinh trách nhiệm liên đới không cần thiết.
Ngoài ra, Văn phòng Luật sư Đà Nẵng còn cung cấp nhiều dịch vụ tư vấn và hỗ trợ pháp lý trong lĩnh vực dân sự, bao gồm:
- Tư vấn xác định tài sản chung và tài sản riêng của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân;
- Hỗ trợ soạn thảo di chúc, tư vấn phân chia di sản thừa kế; tư vấn và soạn thảo hợp đồng với đối tác nhằm hạn chế rủi ro pháp lý và bảo đảm quyền lợi tối đa cho khách hàng;
- Tư vấn và thực hiện thủ tục ủy quyền cho cá nhân hoặc tổ chức khác thay mặt thực hiện công việc theo quy định pháp luật;
- Hướng dẫn thủ tục khởi kiện tại Tòa án khi tranh chấp không thể thương lượng hoặc hòa giải, cũng như tư vấn cách xử lý khi bị khởi kiện;
- Tư vấn và hỗ trợ thủ tục thi hành án dân sự sau khi bản án hoặc quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật.
Xem thêm: LY HÔN VÀ CHIA TÀI SẢN KHI MỘT BÊN ĐANG Ở NƯỚC NGOÀI: QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VÀ THỦ TỤC NĂM 2026
