LY HÔN VÀ CHIA TÀI SẢN KHI MỘT BÊN ĐANG Ở NƯỚC NGOÀI: QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VÀ THỦ TỤC NĂM 2026
Nhiều người Việt Nam sinh sống và làm việc ở nước ngoài băn khoăn về quyền yêu cầu ly hôn và chia tài sản chung tại Việt Nam, đặc biệt khi không thể trở về trực tiếp. Bài viết này sẽ tổng hợp quy định pháp luật hiện hành và hướng dẫn thủ tục cho những trường hợp có yếu tố nước ngoài.
1. Khái quát về ly hôn có yếu tố nước ngoài
Theo Luật Hôn nhân và gia đình 2014 và Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, ly hôn có yếu tố nước ngoài là trường hợp:
- Một bên vợ hoặc chồng là người nước ngoài;
- Người Việt Nam định cư ở nước ngoài;
- Hoặc vợ chồng đang sinh sống, làm việc tại nước ngoài.
Tòa án Việt Nam vẫn có thẩm quyền giải quyết nếu:
- Một bên là công dân Việt Nam;
- Có tài sản chung tại Việt Nam;
- Quyền và nghĩa vụ phát sinh tại Việt Nam.
Các tài sản như nhà đất tại Việt Nam sẽ được giải quyết theo pháp luật Việt Nam, bất kể nơi cư trú hiện tại của các bên.
2. Quyền yêu cầu chia tài sản khi ly hôn
2.1. Xác định tài sản chung
Theo Điều 33 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, tài sản chung của vợ chồng gồm:
- Tài sản do vợ, chồng tạo ra, bao gồm thu nhập từ lao động, sản xuất, kinh doanh;
- Hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng;
- Tài sản thừa kế chung, tặng cho chung;
- Tài sản khác do vợ chồng thỏa thuận là tài sản chung.
Quyền sử dụng đất có được sau khi kết hôn cũng được coi là tài sản chung, trừ khi thuộc thừa kế riêng, tặng riêng hoặc mua bằng tài sản riêng.
Nếu không chứng minh được tài sản là riêng thì tài sản đang tranh chấp sẽ được coi là tài sản chung, và người đang ở nước ngoài vẫn có quyền yêu cầu chia tài sản tại Việt Nam.
2.2. Nguyên tắc chia tài sản
Theo Điều 38 Luật Hôn nhân và gia đình 2014:
- Vợ chồng có thể thỏa thuận chia tài sản chung bằng văn bản, có thể công chứng;
- Nếu không thỏa thuận được, có thể yêu cầu Tòa án giải quyết theo Điều 59;
- Tòa án chia tài sản dựa trên hoàn cảnh, công sức đóng góp, lỗi vi phạm và lợi ích hợp pháp của các bên; tài sản riêng vẫn thuộc quyền sở hữu cá nhân.
3. Thủ tục ly hôn khi một bên đang ở nước ngoài
Bước 1: Xác định Tòa án có thẩm quyền
- Từ 01/07/2025, Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền giải quyết sơ thẩm các vụ việc dân sự, hôn nhân và gia đình, bao gồm các trường hợp có yếu tố nước ngoài;
- Trước đây, người dân phải nộp đơn về Tòa án nhân dân cấp tỉnh, nay phải nộp hồ sơ tại Tòa án khu vực nơi cư trú hoặc nơi có tài sản.
Bước 2: Chuẩn bị hồ sơ
Hồ sơ ly hôn và chia tài sản thường bao gồm:
- Đơn xin ly hôn (theo mẫu);
- Giấy chứng nhận kết hôn (bản gốc);
- CCCD/Hộ chiếu của vợ, chồng (bản sao chứng thực);
- Giấy khai sinh của con (nếu có);
- Tài liệu chứng minh tài sản chung, nợ chung (sổ đỏ, hợp đồng mua bán, giấy vay nợ…);
- Giấy tờ chứng minh nơi cư trú, làm việc của vợ hoặc chồng.
Bước 3: Nộp hồ sơ
Người yêu cầu có thể:
- Nộp trực tiếp;
- Gửi qua bưu điện;
- Ủy quyền cho người khác nộp thay phần tranh chấp tài sản (lưu ý: quyền yêu cầu ly hôn là quyền nhân thân, không được ủy quyền).
Bước 4: Giải quyết vụ án
- Tòa án triệu tập các bên hoặc đại diện hợp pháp;
- Trường hợp vắng mặt bên ở nước ngoài, tòa có thể ủy thác tư pháp;
- Tòa tiến hành hòa giải, thu thập chứng cứ, thẩm định, đo đạc tài sản;
- Xét xử và ban hành bản án/ quyết định ly hôn, phân chia tài sản, xác định quyền nuôi con.
4. Những lưu ý quan trọng
- Giấy tờ ký tại nước ngoài phải công chứng/chứng thực hợp pháp và có thể cần hợp pháp hóa lãnh sự;
- Xác định rõ số lượng, hiện trạng, người quản lý và vị trí tài sản;
- Trường hợp mất giấy tờ nhà đất, có thể xin trích lục hồ sơ;
- Chi phí gồm: án phí, thẩm định, đo đạc, định giá tài sản;
- Thời gian giải quyết vụ án có tranh chấp tài sản thường kéo dài hơn ly hôn thuận tình.
5. Kết luận
Người Việt Nam đang sinh sống, làm việc ở nước ngoài vẫn có quyền yêu cầu ly hôn và chia tài sản chung tại Việt Nam, nếu tài sản thuộc quyền sở hữu chung của vợ chồng. Trong trường hợp không thể về nước, bạn có thể:
- Ủy quyền cho người khác đại diện thực hiện thủ tục liên quan đến tài sản;
- Nhờ luật sư hỗ trợ tham gia tố tụng;
- Chuẩn bị hồ sơ từ nước ngoài theo đúng quy định pháp luật Việt Nam.
Việc xác định thẩm quyền Tòa án, chuẩn bị đầy đủ giấy tờ và tuân thủ thủ tục pháp lý sẽ giúp quá trình giải quyết nhanh chóng, minh bạch và hạn chế tranh chấp phát sinh.
Ngoài ra, Văn phòng Luật sư Đà Nẵng còn cung cấp nhiều dịch vụ tư vấn và hỗ trợ pháp lý trong lĩnh vực dân sự, bao gồm:
- Tư vấn xác định tài sản chung và tài sản riêng của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân;
- Hỗ trợ soạn thảo di chúc, tư vấn phân chia di sản thừa kế; tư vấn và soạn thảo hợp đồng với đối tác nhằm hạn chế rủi ro pháp lý và bảo đảm quyền lợi tối đa cho khách hàng;
- Tư vấn và thực hiện thủ tục ủy quyền cho cá nhân hoặc tổ chức khác thay mặt thực hiện công việc theo quy định pháp luật;
- Hướng dẫn thủ tục khởi kiện tại Tòa án khi tranh chấp không thể thương lượng hoặc hòa giải, cũng như tư vấn cách xử lý khi bị khởi kiện;
- Tư vấn và hỗ trợ thủ tục thi hành án dân sự sau khi bản án hoặc quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật.
Xem thêm: LY HÔN KHI VỢ ĐANG MANG THAI: ĐIỀU KIỆN VÀ THỦ TỤC THEO QUY ĐỊNH LUẬT HÔN NHÂN GIA ĐÌNH 2014
