LUẬT VIỆC LÀM 2025: NHỮNG THAY ĐỔI QUAN TRỌNG MÀ DOANH NGHIỆP VÀ NGƯỜI LAO ĐỘNG CẦN LƯU Ý 

Luật Việc làm số 74/2025/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 16/6/2025 và chính thức có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, thay thế Luật Việc làm 2013. Đây được xem là một trong những đạo luật quan trọng nhằm hoàn thiện chính sách việc làm, mở rộng hệ thống an sinh xã hội và thích ứng với sự thay đổi mạnh mẽ của thị trường lao động trong bối cảnh chuyển đổi số, kinh tế nền tảng và xu hướng lao động linh hoạt ngày càng phổ biến.

So với quy định trước đây, Luật Việc làm 2025 có nhiều thay đổi đáng chú ý liên quan đến bảo hiểm thất nghiệp, đăng ký lao động, phát triển kỹ năng nghề, cơ sở dữ liệu lao động quốc gia cũng như trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc quản lý và sử dụng lao động. Đặc biệt, việc mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm thất nghiệp sẽ tác động trực tiếp đến cả người lao động và người sử dụng lao động từ năm 2026.

Qua bài viết dưới đây, Văn phòng Luật sư Đà Nẵng sẽ tổng hợp và phân tích các quy định pháp luật hiện hành liên quan đến Luật Việc làm 2025, Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và các văn bản pháp luật có liên quan; đồng thời làm rõ những vấn đề pháp lý quan trọng mà người lao động và người sử dụng lao động cần đặc biệt lưu ý.

1. Tổng quan về Luật Việc làm 2025

Theo Điều 1 Luật Việc làm 2025, phạm vi điều chỉnh của luật bao gồm các nội dung quan trọng:

• Chính sách hỗ trợ tạo việc làm;
• Đăng ký lao động;
• Phát triển kỹ năng nghề;
• Thông tin thị trường lao động;
• Dịch vụ việc làm;
• Bảo hiểm thất nghiệp;
• Quản lý nhà nước về việc làm.

Điểm đáng chú ý là luật mới không chỉ tập trung giải quyết vấn đề thất nghiệp như trước đây mà còn hướng tới mục tiêu phát triển thị trường lao động bền vững, hiện đại và có tính kết nối dữ liệu cao.

Luật đồng thời được xây dựng theo hướng đồng bộ với:

• Bộ luật Lao động 2019;
• Luật Bảo hiểm xã hội 2024;
• Luật Giáo dục nghề nghiệp 2025;
• Các quy định liên quan đến chuyển đổi số và dữ liệu quốc gia.

Việc đồng bộ này giúp hạn chế tình trạng chồng chéo pháp luật, đồng thời tạo cơ sở pháp lý để quản lý tốt hơn các mô hình lao động mới:

• Lao động bán thời gian;
• Lao động làm việc từ xa;
• Lao động theo nền tảng số;
• Lao động thời vụ ngắn hạn;
• Người làm việc theo hợp đồng cộng tác nhưng có yếu tố quản lý, điều hành.

Đây là nhóm lao động trước đây thường chưa được bảo vệ đầy đủ về an sinh xã hội và bảo hiểm thất nghiệp.

2. Mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm thất nghiệp 

Một trong những thay đổi lớn nhất của Luật Việc làm 2025 là mở rộng diện tham gia bảo hiểm thất nghiệp. Theo Điều 31 Luật Việc làm 2025, các đối tượng phải tham gia bảo hiểm thất nghiệp bao gồm:

(1) Người lao động làm việc theo hợp đồng từ đủ 01 tháng trở lên

Trước đây, theo Luật Việc làm 2013, chỉ người lao động làm việc theo hợp đồng từ đủ 03 tháng trở lên mới thuộc diện tham gia bảo hiểm thất nghiệp. Tuy nhiên, luật mới đã mở rộng xuống còn từ đủ 01 tháng. Điều này đồng nghĩa:

• Lao động thời vụ;
• Lao động ngắn hạn;
• Lao động thử việc kết hợp hợp đồng lao động;
• Lao động dự án ngắn hạn

đều có thể thuộc diện tham gia bảo hiểm thất nghiệp nếu đáp ứng điều kiện theo luật.

Đây là thay đổi có ý nghĩa rất lớn trong việc mở rộng lưới an sinh xã hội cho người lao động.

(2) Lao động bán thời gian (part – time)

Luật mới bổ sung nhóm lao động làm việc không trọn thời gian nếu có mức lương tháng bằng hoặc cao hơn mức tham chiếu theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội 2024. Đây là thay đổi phù hợp với xu hướng thị trường lao động hiện nay khi mô hình làm việc bán thời gian, làm việc từ xa hoặc làm việc linh hoạt ngày càng phổ biến. 

(3) Lao động theo hợp đồng cộng tác, dịch vụ

Luật Việc làm 2025 cũng tiếp cận theo bản chất quan hệ lao động thay vì chỉ căn cứ tên gọi hợp đồng. Theo đó, nếu giữa các bên tồn tại:

• Việc làm có trả công;
• Có sự quản lý, điều hành;
• Có sự giám sát công việc

thì vẫn có thể bị xem là quan hệ lao động và thuộc diện tham gia bảo hiểm thất nghiệp.

Quy định này nhằm hạn chế tình trạng doanh nghiệp sử dụng các loại hợp đồng giả tạo, trá hình để né tránh nghĩa vụ đóng bảo hiểm cho người lao động. 

(4) Người quản lý doanh nghiệp có hưởng lương

Theo Điều 31, các chức danh quản lý doanh nghiệp có hưởng tiền lương cũng thuộc diện tham gia bảo hiểm thất nghiệp, bao gồm:

• Người quản lý doanh nghiệp;
• Thành viên Hội đồng quản trị;
• Giám đốc;
• Tổng giám đốc;
• Thành viên Ban kiểm soát.

*Tác động đối với doanh nghiệp và người lao động

Việc mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm thất nghiệp sẽ tạo ra tác động đáng kể đối với cả doanh nghiệp và người lao động.

Đối với doanh nghiệp, chi phí nhân sự có thể tăng lên do phải đóng bảo hiểm cho nhiều nhóm lao động hơn trước đây. Đồng thời, doanh nghiệp cũng cần rà soát lại toàn bộ mô hình sử dụng lao động, đặc biệt là các trường hợp cộng tác viên, nhân sự bán thời gian hoặc lao động ngắn hạn để tránh rủi ro bị truy thu, xử phạt vi phạm hành chính hoặc phát sinh tranh chấp lao động.

Trong khi đó, đối với người lao động, quy định mới sẽ giúp mở rộng quyền tiếp cận các chính sách an sinh xã hội, bảo đảm quyền lợi tốt hơn khi mất việc làm hoặc gặp khó khăn trong quá trình chuyển đổi nghề nghiệp.

3. Thay đổi về mức đóng và trách nhiệm đóng bảo hiểm thất nghiệp 

Bên cạnh việc mở rộng đối tượng tham gia, Luật Việc làm 2025 cũng sửa đổi đáng kể các quy định liên quan đến mức đóng và trách nhiệm đóng bảo hiểm thất nghiệp.

Theo Điều 33 Luật Việc làm 2025, người lao động và người sử dụng lao động tiếp tục thực hiện nghĩa vụ đóng bảo hiểm thất nghiệp theo cơ chế chia sẻ trách nhiệm giữa các bên. Luật quy định mức đóng theo hướng linh hoạt hơn so với trước đây. Cụ thể:

• Người lao động đóng tối đa bằng 1% tiền lương tháng;
• Người sử dụng lao động đóng tối đa bằng 1% quỹ tiền lương tháng của những người lao động thuộc diện tham gia bảo hiểm thất nghiệp.

Đây được xem là cơ chế linh hoạt cần thiết trong bối cảnh nền kinh tế có thể chịu tác động bởi:

• Khủng hoảng kinh tế;
• Suy giảm thị trường lao động;
• Thiên tai;
• Dịch bệnh;
• Biến động sản xuất kinh doanh quy mô lớn.

Theo quy định mới, Chính phủ có thể xem xét giảm mức đóng bảo hiểm thất nghiệp trong các giai đoạn khó khăn nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và người lao động duy trì hoạt động sản xuất, ổn định việc làm.

Ngoài vấn đề mức đóng, Luật Việc làm 2025 cũng tăng cường trách nhiệm pháp lý của người sử dụng lao động trong việc tham gia bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động. Theo đó, doanh nghiệp có trách nhiệm:

• Đăng ký tham gia bảo hiểm thất nghiệp đầy đủ;
• Đóng đúng đối tượng;
• Đóng đúng mức;
• Không chậm đóng hoặc trốn đóng.

Trường hợp doanh nghiệp vi phạm nghĩa vụ đóng bảo hiểm thất nghiệp thì ngoài việc bị xử phạt vi phạm hành chính còn có thể bị:

• Truy thu khoản chưa đóng;
• Tính lãi chậm đóng;
• Buộc bồi thường quyền lợi bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động nếu làm ảnh hưởng đến việc hưởng chế độ.

Quy định này cho thấy xu hướng siết chặt trách nhiệm tuân thủ pháp luật lao động và bảo hiểm xã hội trong giai đoạn tới, đặc biệt đối với các doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động thời vụ, lao động linh hoạt hoặc lao động không ký hợp đồng đúng quy định.

4. Mở rộng các chế độ bảo hiểm thất nghiệp và tăng hỗ trợ đào tạo nghề 

Theo Điều 30 Luật Việc làm 2025, chính sách bảo hiểm thất nghiệp tiếp tục được xây dựng theo hướng hỗ trợ người lao động không chỉ về tài chính mà còn tạo điều kiện để sớm quay trở lại thị trường lao động.

So với Luật Việc làm 2013, luật mới có sự mở rộng đáng kể về phạm vi hỗ trợ, đặc biệt trong lĩnh vực đào tạo và nâng cao kỹ năng nghề. Cụ thể, bảo hiểm thất nghiệp theo Luật Việc làm 2025 bao gồm 04 chế độ chính:

• Tư vấn, giới thiệu việc làm;
• Hỗ trợ đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề;
• Trợ cấp thất nghiệp;
• Hỗ trợ người sử dụng lao động đào tạo, bồi dưỡng để duy trì việc làm cho người lao động.

Đối với chế độ tư vấn, giới thiệu việc làm, người lao động thất nghiệp sẽ được hỗ trợ tiếp cận thông tin tuyển dụng, tư vấn nghề nghiệp và kết nối với doanh nghiệp có nhu cầu tuyển dụng phù hợp. Đây được xem là giải pháp giúp người lao động sớm quay lại thị trường lao động thay vì chỉ phụ thuộc vào khoản trợ cấp thất nghiệp.

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất là việc mở rộng chính sách hỗ trợ đào tạo nghề. Nếu trước đây luật chủ yếu quy định hỗ trợ học nghề thì Luật Việc làm 2025 đã mở rộng sang hoạt động:

• Đào tạo;
• Bồi dưỡng;
• Nâng cao trình độ kỹ năng nghề;
• Đào tạo lại để chuyển đổi nghề nghiệp.

Người lao động tham gia đào tạo có thể được hỗ trợ:

• Chi phí khóa học;
• Tiền ăn;
• Một số khoản hỗ trợ khác theo quy định của Chính phủ.

Quy định này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh thị trường lao động đang thay đổi nhanh chóng do tác động của công nghệ, tự động hóa và chuyển đổi số. Nhiều ngành nghề truyền thống đang dần thay đổi hoặc bị thay thế, khiến nhu cầu đào tạo lại và nâng cao kỹ năng nghề ngày càng trở nên cần thiết.

Đối với chế độ trợ cấp thất nghiệp, mức hưởng cơ bản vẫn được giữ như quy định hiện hành, cụ thể bằng 60% mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm thất nghiệp của 06 tháng gần nhất trước khi thất nghiệp.

Tuy nhiên, Luật Việc làm 2025 tiếp tục giới hạn:

• Không vượt quá 05 lần mức lương tối thiểu vùng đối với người lao động hưởng lương theo chế độ do doanh nghiệp quyết định;
• Không vượt quá 05 lần mức lương cơ sở đối với nhóm hưởng lương theo chế độ nhà nước.

Ngoài ra, luật mới cũng định hướng đẩy mạnh giải quyết thủ tục hưởng trợ cấp thất nghiệp trên môi trường điện tử nhằm đơn giản hóa hồ sơ, giảm thời gian xử lý và tạo thuận lợi hơn cho người lao động.

5. Chính sách hỗ trợ tạo việc làm và phát triển kỹ năng nghề 

Luật Việc làm 2025 tiếp tục duy trì và mở rộng các chính sách hỗ trợ tạo việc làm.

(1) Hỗ trợ vay vốn tạo việc làm

Nhà nước tiếp tục thực hiện chính sách cho vay ưu đãi thông qua Ngân hàng Chính sách xã hội đối với:

• Doanh nghiệp nhỏ và vừa;
• Hợp tác xã;
• Hộ kinh doanh;
• Cá nhân tự tạo việc làm

Nguồn vốn này nhằm:

• Mở rộng sản xuất;
• Tạo việc làm mới;
• Duy trì việc làm cho người lao động.

(2) Ưu tiên nhóm lao động yếu thế

Luật mới chú trọng hỗ trợ:

• Người khuyết tật;
• Thanh niên;
• Lao động nông thôn;
• Người cao tuổi;
• Lao động bị mất việc do chuyển đổi công nghệ.

(3) Đẩy mạnh phát triển kỹ năng nghề

Luật Việc làm 2025 xác định kỹ năng nghề là yếu tố trọng tâm của thị trường lao động hiện đại. Do đó, luật khuyến khích:

• Đào tạo lại;
• Đào tạo nâng cao;
• Cấp chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia;
• Liên kết giữa doanh nghiệp và cơ sở giáo dục nghề nghiệp.Quy định này đặc biệt cần thiết trong bối cảnh nhiều ngành nghề truyền thống đang thay đổi nhanh chóng do công nghệ.

6. Người lao động cần lưu ý những gì?

Đối với người lao động, Luật Việc làm 2025 mở ra nhiều quyền lợi mới nhưng cũng đòi hỏi sự chủ động hơn. Người lao động nên:

• Kiểm tra việc đóng bảo hiểm thất nghiệp của doanh nghiệp;
• Theo dõi quá trình tham gia bảo hiểm;
• Cập nhật thông tin lao động đầy đủ;
• Chủ động học nghề và nâng cao kỹ năng.

Khi chấm dứt hợp đồng lao động, người lao động cần lưu ý:

• Thời hạn nộp hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp;
• Điều kiện hưởng trợ cấp;
• Quyền được hỗ trợ đào tạo nghề;
• Quyền được tư vấn, giới thiệu việc làm.

Trong bối cảnh thị trường lao động thay đổi nhanh chóng, kỹ năng nghề và khả năng thích ứng sẽ trở thành yếu tố quyết định khả năng duy trì việc làm ổn định.

Có thể thấy rằng, Luật Việc làm 2025 đánh dấu bước thay đổi lớn trong chính sách việc làm và bảo hiểm thất nghiệp tại Việt Nam. Việc mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm thất nghiệp, tăng cường quản lý dữ liệu lao động, hỗ trợ đào tạo kỹ năng nghề và thúc đẩy chuyển đổi số cho thấy định hướng xây dựng thị trường lao động hiện đại, linh hoạt và bền vững hơn trong giai đoạn tới.

Đối với doanh nghiệp, luật mới đặt ra yêu cầu cao hơn về tuân thủ pháp luật lao động, quản trị nhân sự và trách nhiệm bảo đảm an sinh cho người lao động. Trong khi đó, người lao động sẽ có thêm nhiều cơ chế bảo vệ quyền lợi khi mất việc hoặc cần chuyển đổi nghề nghiệp.

Bài viết trên được  Văn phòng Luật sư Đà Nẵng tổng hợp và phân tích dựa trên các quy định của Luật Việc làm 2025, Luật Bảo hiểm xã hội 2024 cùng các văn bản pháp luật có liên quan nhằm cung cấp góc nhìn tổng quan và những lưu ý pháp lý quan trọng cho người lao động và người sử dụng lao động. Qua đó, giúp các bên hiểu rõ hơn về quyền, nghĩa vụ cũng như các thay đổi đáng chú ý trong chính sách việc làm và bảo hiểm thất nghiệp; đồng thời chủ động bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình trong quá trình tham gia quan hệ lao động. 

Trong trường hợp Quý khách còn vướng mắc hoặc cần được tư vấn cụ thể liên quan đến điều kiện hưởng bảo hiểm xã hội, giải quyết tranh chấp lao động hoặc các vấn đề pháp lý phát sinh trong quá trình thực hiện chế độ cho người lao động, Quý khách có thể liên hệ Văn phòng Luật sư Đà Nẵng qua số điện thoại 0912 987 103 hoặc đặt lịch làm việc trực tiếp tại 24 Phan Bội Châu, phường Hải Châu, thành phố Đà Nẵng để được hỗ trợ kịp thời, chính xác và phù hợp với từng trường hợp cụ thể. 

Ngoài ra, Văn phòng Luật sư Đà Nẵng còn cung cấp nhiều dịch vụ tư vấn và hỗ trợ pháp lý trong lĩnh vực lao động, bao gồm:

• Tư vấn pháp lý về lao động, tranh chấp hợp đồng lao động;
• Tư vấn mức bồi thường khi vi phạm hợp đồng lao động;
• Tư vấn phương án giải quyết hợp đồng lao động đảm bảo quyền lợi khách hàng;

………

Xem thêm: NGHỈ THAI SẢN CÓ ĐƯỢC HƯỞNG LƯƠNG KHÔNG? CHẾ ĐỘ ĐÃI NGỘ CHO NGƯỜI LAO ĐỘNG TRONG THỜI KỲ THAI SẢN THEO QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT NĂM 2026

Xem thêm: BẢNG LƯƠNG TỐI THIỂU VÙNG MỚI NHẤT NĂM 2026 – HƯỚNG DẪN ÁP DỤNG VÀ NHỮNG ĐIỀU CẦN LƯU Ý