CHUYỂN ĐỔI SỐ ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA (SMEs) NĂM 2026: NHỮNG LƯU Ý QUAN TRỌNG THEO LUẬT SỐ 148/2025/QH15
Từ ngày 01/07/2026, Luật Chuyển đổi số 2025 chính thức có hiệu lực, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong việc hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động chuyển đổi số tại Việt Nam. Không còn dừng ở khuyến khích hay định hướng, chuyển đổi số đã trở thành một nội dung gắn liền với nghĩa vụ tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp trong bối cảnh kinh tế số ngày càng phát triển.
Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhóm chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế, quy định mới không chỉ đặt ra yêu cầu về thay đổi phương thức vận hành mà còn mở ra cơ hội tiếp cận các chính sách hỗ trợ cụ thể từ Nhà nước. Tuy nhiên, nếu không nắm rõ quy định pháp lý, doanh nghiệp rất dễ triển khai sai hướng, phát sinh rủi ro về dữ liệu, giao dịch điện tử hoặc nghĩa vụ tuân thủ.
Qua bài viết dưới đây, Văn phòng Luật sư Đà Nẵng sẽ tổng hợp và phân tích một cách hệ thống các quy định pháp luật hiện hành cũng như những điểm mới nổi bật về chuyển đổi số theo Luật Chuyển đổi số 2025, giúp doanh nghiệp hiểu rõ phạm vi áp dụng, nắm đúng các yêu cầu pháp lý liên quan và có cái nhìn đầy đủ hơn khi triển khai trong thực tiễn.
1. Khái niệm chuyển đổi số theo quy định pháp luật
Theo Điều 3 Luật Chuyển đổi số 2025, chuyển đổi số được hiểu là quá trình thay đổi toàn diện phương thức hoạt động, quản trị và cung cấp dịch vụ dựa trên công nghệ và dữ liệu.
Điểm quan trọng cần hiểu đúng là khái niệm này mang tính toàn diện. Chuyển đổi số không chỉ là việc thay thế giấy tờ bằng văn bản điện tử hoặc sử dụng phần mềm trong quản lý. Nếu chỉ dừng ở mức đó thì mới là số hóa, chưa phải là chuyển đổi số đúng nghĩa.
Bản chất của chuyển đổi số nằm ở việc thay đổi cách doanh nghiệp vận hành, cách tạo ra giá trị và cách tiếp cận khách hàng. Công nghệ chỉ là công cụ, mục tiêu cuối cùng là nâng cao hiệu quả và tạo ra lợi ích mới.
Ví dụ trong thực tế: Doanh nghiệp bán lẻ không chỉ đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử mà còn thu thập và phân tích dữ liệu hành vi mua sắm của khách hàng. Từ đó đưa ra gợi ý sản phẩm phù hợp, tối ưu trải nghiệm và tăng tỷ lệ mua hàng.
Khi đó, doanh nghiệp không chỉ tiết kiệm chi phí vận hành mà còn tạo ra nguồn doanh thu mới dựa trên dữ liệu. Đây chính là điểm cốt lõi mà pháp luật hướng tới khi định nghĩa về chuyển đổi số.
Có thể thấy, doanh nghiệp cần thay đổi tư duy từ việc ứng dụng công nghệ sang việc tái cấu trúc toàn bộ hoạt động dựa trên công nghệ và dữ liệu.
2. Các nguyên tắc bắt buộc khi triển khai chuyển đổi số (Điều 6)
Điều 6 Luật Chuyển đổi số 2025 đặt ra các nguyên tắc nền tảng mà mọi doanh nghiệp phải tuân thủ trong quá trình triển khai. Đây không chỉ là định hướng mà còn mang tính bắt buộc về mặt pháp lý.
Có thể hiểu các nguyên tắc này theo từng nhóm cụ thể:
- Lấy người sử dụng dùng làm trung tâm: Doanh nghiệp cần thiết kế hệ thống số xoay quanh trải nghiệm của khách hàng và nhân sự. Nếu công nghệ phức tạp, khó sử dụng thì sẽ làm giảm hiệu quả thay vì cải thiện hoạt động.
- Đổi mới sáng tạo, Lấy dữ liệu làm nền tảng phát triển: Dữ liệu trở thành tài sản quan trọng của doanh nghiệp. Việc thu thập, lưu trữ và khai thác dữ liệu cần được thực hiện có hệ thống để phục vụ ra quyết định và xây dựng chiến lược.
- Kết nối và chia sẻ dữ liệu: Pháp luật khuyến khích doanh nghiệp tham gia các nền tảng số dùng chung, qua đó giảm chi phí đầu tư riêng lẻ và tăng khả năng kết nối với hệ sinh thái số.
- Bảo đảm an toàn thông tin và dữ liệu cá nhân: Đây là nguyên tắc mang tính bắt buộc, liên quan trực tiếp đến Nghị định 13/2023/NĐ-CP. Doanh nghiệp phải xây dựng biện pháp bảo mật phù hợp, tránh rủi ro rò rỉ dữ liệu hoặc bị xử phạt.
- Bảo đảm tính bình đẳng và phát triển bền vững: Nhà nước tạo điều kiện để mọi doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ, đều có cơ hội tiếp cận chuyển đổi số, không bị bỏ lại phía sau.
- Tuân thủ pháp luật: Mọi hoạt động số phải đảm bảo không xâm phạm quyền riêng tư, quyền sở hữu dữ liệu và các lợi ích hợp pháp khác của tổ chức, cá nhân.
Các nguyên tắc này cho thấy doanh nghiệp không thể triển khai chuyển đổi số theo từng phần riêng lẻ hoặc mang tính thử nghiệm ngắn hạn. Nếu thiếu chiến lược tổng thể, rất dễ dẫn đến tình trạng đầu tư tốn kém nhưng không hiệu quả, thậm chí phát sinh rủi ro pháp lý.
Do đó, chuyển đổi số cần được xem là một kế hoạch dài hạn, có sự kết hợp giữa công nghệ, con người và yếu tố tuân thủ pháp luật.
3. Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (Điều 9)
Một trong những nội dung đáng chú ý nhất của Luật Chuyển đổi số 2025 là cơ chế hỗ trợ dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Theo Điều 9, doanh nghiệp thuộc nhóm này được ưu tiên trong quá trình chuyển đổi số với nhiều hình thức hỗ trợ cụ thể:
- Hỗ trợ tiếp cận và sử dụng hạ tầng số, nền tảng số dùng chung;
- Tham gia các chương trình đào tạo kỹ năng số cho người lao động;
- Được khuyến khích sử dụng các nền tảng công nghệ do Việt Nam phát triển;
- Có cơ hội nhận hỗ trợ về tư vấn, thử nghiệm và chi phí triển khai.
Bên cạnh đó, Quyết định 433/QĐ-TTg năm 2026 đặt ra mục tiêu rõ ràng:
- Hỗ trợ 500.000 doanh nghiệp đến năm 2030;
- Trong đó 300.000 doanh nghiệp ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo.
Các chính sách này mang tính thực thi cao, không chỉ dừng ở định hướng. Doanh nghiệp hoàn toàn có thể chủ động đăng ký tham gia để được hỗ trợ. Nếu biết tận dụng, doanh nghiệp có thể giảm đáng kể chi phí đầu tư ban đầu và rút ngắn thời gian triển khai chuyển đổi số.
4. Trách nhiệm pháp lý doanh nghiệp cần tuân thủ
Cùng với các chính sách hỗ trợ, doanh nghiệp cũng phải thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ theo quy định pháp luật. Một số trách nhiệm quan trọng gồm:
- Bảo đảm an toàn thông tin và dữ liệu: Theo Điều 38, doanh nghiệp phải có biện pháp bảo vệ hệ thống công nghệ và dữ liệu trong suốt quá trình vận hành. Đây là yêu cầu bắt buộc nhằm hạn chế rủi ro an ninh mạng.
- Cung cấp dữ liệu khi có yêu cầu hợp pháp: Theo Điều 39, doanh nghiệp có trách nhiệm cung cấp thông tin phục vụ quản lý và phát triển kinh tế số khi cơ quan có thẩm quyền yêu cầu.
- Tuân thủ quy định về giao dịch điện tử.
Liên quan đến nội dung về Luật Giao dịch điện tử 2023, doanh nghiệp cần đảm bảo:
- Sử dụng chữ ký số hợp lệ;
- Bảo đảm tính xác thực và toàn vẹn của dữ liệu;
- Không thể phủ nhận giao dịch đã thực hiện.
Nếu không tuân thủ các quy định trên, doanh nghiệp có thể bị xử phạt hành chính, thậm chí phát sinh tranh chấp pháp lý liên quan đến dữ liệu và giao dịch điện tử.
5. Những lưu ý quan trọng khi áp dụng từ 2026
Để triển khai hiệu quả và hạn chế rủi ro, doanh nghiệp nên lưu ý một số vấn đề sau:
- Chủ động xây dựng lộ trình chuyển đổi số trước khi luật có hiệu lực;
- Kết hợp đồng bộ với các quy định pháp luật liên quan như: Luật Giao dịch điện tử 2023; Nghị định 356/2025/NĐ-CP về bảo vệ dữ liệu cá nhân;
- Đánh giá đúng mức độ sẵn sàng của doanh nghiệp, bao gồm nhân sự, tài chính và công nghệ;
- Lựa chọn giải pháp phù hợp với quy mô, tránh đầu tư dàn trải gây lãng phí.
Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp thất bại trong chuyển đổi số không phải vì thiếu công nghệ mà do thiếu định hướng rõ ràng và chưa hiểu đầy đủ yêu cầu pháp lý.
Có thể thấy, Luật Chuyển đổi số 2025 đã tạo ra một khung pháp lý rõ ràng, toàn diện, đưa hoạt động chuyển đổi số từ định hướng phát triển trở thành yêu cầu gắn liền với nghĩa vụ tuân thủ của doanh nghiệp. Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, đây không chỉ là áp lực thay đổi mà còn là cơ hội để tiếp cận các chính sách hỗ trợ, tối ưu vận hành và nâng cao năng lực cạnh tranh trong môi trường số.
Việc nắm vững các quy định về khái niệm, nguyên tắc triển khai, chính sách hỗ trợ cũng như trách nhiệm pháp lý sẽ giúp doanh nghiệp chủ động xây dựng lộ trình phù hợp, hạn chế rủi ro và khai thác hiệu quả giá trị mà chuyển đổi số mang lại trong thực tiễn hoạt động.
Bài viết này được Văn phòng Luật sư Đà Nẵng tổng hợp và phân tích từ các quy định pháp luật hiện hành nhằm giúp doanh nghiệp có cái nhìn toàn diện hơn về chuyển đổi số theo Luật Chuyển đổi số 2025, đặc biệt là các nguyên tắc triển khai, chính sách hỗ trợ và nghĩa vụ tuân thủ từ năm 2026.
Trong trường hợp còn vướng mắc hoặc cần được tư vấn cụ thể về lộ trình chuyển đổi số, tuân thủ pháp luật về dữ liệu, giao dịch điện tử hoặc xây dựng phương án triển khai phù hợp với thực tiễn hoạt động, Quý khách vui lòng liên hệ Văn phòng Luật sư Đà Nẵng qua số điện thoại 0912 987 103 hoặc đặt lịch làm việc trực tiếp tại 24 Phan Bội Châu, phường Hải Châu, thành phố Đà Nẵng để được hỗ trợ kịp thời và hiệu quả.
Ngoài ra, Văn phòng Luật sư Đà Nẵng chúng tôi sẵn sàng hỗ trợ Quý khách trong các dịch vụ liên quan tới doanh nghiệp – đầu tư dưới đây:
Tư vấn thay đổi tên doanh nghiệp, địa chỉ trụ sở chính, vốn điều lệ…;
Hỗ trợ soạn thảo hồ sơ thông báo thay đổi giấy phép kinh doanh;
Hỗ trợ doanh nghiệp nộp hồ sơ tại cơ quan có thẩm quyền;
Tư vấn các thủ tục sau khi thay đổi;
Tư vấn thường xuyên các hoạt động doanh nghiệp;
…….
Xem thêm: CẬP NHẬT MỚI NHẤT: ĐIỀU KIỆN VỐN ĐIỀU LỆ ĐĂNG KÝ KINH DOANH ĐA CẤP TỪ NĂM 2026.
