THU HÚT FDI VIỆT NAM NĂM 2026: NHỮNG THAY ĐỔI PHÁP LÝ QUAN TRỌNG TỪ LUẬT ĐẦU TƯ 2025
Năm 2026 đánh dấu một giai đoạn chuyển biến quan trọng trong chính sách thu hút đầu tư nước ngoài của Việt Nam, khi Luật Đầu tư số 143/2025/QH15 chính thức có hiệu lực từ ngày 01/3/2026. Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút FDI ngày càng gia tăng trong khu vực, cùng với tác động của các chính sách toàn cầu như thuế tối thiểu, Việt Nam đã có những điều chỉnh mạnh mẽ về khung pháp lý nhằm nâng cao chất lượng môi trường đầu tư.
Không chỉ dừng lại ở việc cải cách thủ tục hành chính, Luật Đầu tư 2025 còn thể hiện rõ định hướng chuyển từ thu hút FDI theo số lượng sang lựa chọn các dự án có chất lượng cao, có khả năng tạo giá trị gia tăng, chuyển giao công nghệ và tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Qua bài viết dưới đây, Văn phòng Luật sư Đà Nẵng sẽ tổng hợp các quy định pháp luật hiện hành liên quan đến chính sách thu hút FDI theo Luật Đầu tư 2025; đồng thời phân tích các căn cứ pháp lý cụ thể, những thay đổi quan trọng, phạm vi điều chỉnh và các vấn đề mà nhà đầu tư, doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý trong quá trình triển khai dự án kể từ năm 2026.
1. Quy định của Luật Đầu tư 2025 và định hướng thu hút FDI chất lượng cao
Luật Đầu tư số 143/2025/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 11/12/2025 và có hiệu lực từ ngày 01/3/2026 theo Điều 51. Đây là văn bản pháp lý quan trọng thay thế Luật Đầu tư 2020, đánh dấu bước điều chỉnh đáng kể trong chính sách thu hút đầu tư tại Việt Nam.
Điểm nổi bật thể hiện rõ định hướng chiến lược về thu hút FDI trong giai đoạn mới. Cụ thể, chính sách đầu tư được chuyển dịch từ việc ưu tiên số lượng dự án sang lựa chọn các dự án có chất lượng, có khả năng tạo giá trị gia tăng cao và đóng góp bền vững cho nền kinh tế.
Định hướng này được xây dựng trên cơ sở kế thừa và cụ thể hóa các chủ trương lớn, trong đó có Nghị quyết 50-NQ/TW về nâng cao hiệu quả hợp tác đầu tư nước ngoài.
Các thay đổi trong quy định của Luật đầu tư tập trung vào:
- Thu hẹp và tiếp tục cắt giảm danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện;
- Đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm thời gian xử lý hồ sơ;
- Mở rộng cơ chế ưu đãi đầu tư có chọn lọc, hướng đến dự án chất lượng cao;
- Tăng cường phân cấp, trao quyền chủ động nhiều hơn cho địa phương.
Trong năm 2026, Việt Nam đặt mục tiêu thu hút mạnh mẽ nguồn vốn FDI, với trọng tâm là các lĩnh vực công nghệ cao, bán dẫn, năng lượng tái tạo và kinh tế xanh. Điều này cho thấy rõ sự chuyển hướng từ thu hút đại trà sang thu hút có chiến lược.
2. Những thay đổi pháp lý trọng tâm tác động trực tiếp đến nhà đầu tư nước ngoài
(1) Chuyển đổi phương thức quản lý: Từ tiền kiểm sang hậu kiểm
Một trong những thay đổi quan trọng là điều chỉnh phương thức quản lý nhà nước đối với hoạt động đầu tư. Trước đây, nhiều điều kiện và thủ tục phải được hoàn tất trước khi dự án được triển khai. Cách tiếp cận này giúp kiểm soát rủi ro từ sớm nhưng lại kéo dài thời gian gia nhập thị trường của nhà đầu tư.
Luật Đầu tư 2025 đã thay đổi theo hướng:
- Cắt giảm đáng kể các thủ tục tiền kiểm;
- Giảm số lượng ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện;
- Tăng cường cơ chế hậu kiểm thông qua báo cáo định kỳ và giám sát thực tế;
- Đồng thời, chế tài xử lý vi phạm trong quá trình hoạt động cũng được siết chặt hơn nhằm đảm bảo tính tuân thủ.
Nhà đầu tư nước ngoài (FDI) có thể rút ngắn đáng kể thời gian chuẩn bị dự án. Tuy nhiên, việc tuân thủ trong quá trình vận hành sẽ được giám sát chặt chẽ hơn, đòi hỏi doanh nghiệp phải chủ động quản trị rủi ro pháp lý.
(2) Thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC) được đơn giản hóa
Theo Luật Đầu tư 2025 và Nghị định 96/2026/NĐ-CP, thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư đã được điều chỉnh theo hướng linh hoạt và thuận lợi hơn cho nhà đầu tư.
Một điểm mới cần lưu ý là việc cho phép mở rộng trường hợp nhà đầu tư nước ngoài được thành lập tổ chức kinh tế trước khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư. Đây là thay đổi có ý nghĩa thực tiễn lớn, giúp nhà đầu tư chủ động hơn trong việc chuẩn bị hoạt động kinh doanh.
Ngoài ra, các quy định còn có sự thay đổi trong việc:
- Rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ;
- Tăng cường thẩm quyền cho UBND cấp tỉnh trong việc chấp thuận chủ trương đầu tư.
Đối với các dự án không thuộc diện phải xin chấp thuận chủ trương đầu tư, thủ tục cấp IRC được thực hiện trực tiếp theo Nghị định 96/2026/NĐ-CP, qua đó giúp giảm đáng kể chi phí và thời gian thực hiện.
(3) Mở rộng cơ chế ưu đãi và hỗ trợ đầu tư đặc biệt (Điều 14, Điều 15)
Luật Đầu tư 2025 đã cụ thể hóa rõ ràng hơn các chính sách ưu đãi đầu tư tại Điều 14 và Điều 15, đồng thời mở rộng phạm vi áp dụng. Các đối tượng được hưởng ưu đãi bao gồm:
- Dự án thuộc ngành, nghề ưu đãi như công nghệ cao, AI, bán dẫn, năng lượng tái tạo;
- Dự án thực hiện tại địa bàn có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn;
- Dự án quy mô lớn, có tác động lan tỏa đến nền kinh tế.
Theo khoản 2 Điều 14, các hình thức ưu đãi chính gồm:
- Ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp;
- Miễn thuế nhập khẩu đối với hàng hóa tạo tài sản cố định;
- Miễn, giảm tiền sử dụng đất và tiền thuê đất;
- Áp dụng cơ chế khấu hao nhanh.
Đặc biệt, Nghị định 96/2026/NĐ-CP đã thiết lập cơ chế đầu tư đặc biệt cho các dự án quy mô lớn và dự án nghiên cứu phát triển. Các dự án này có thể được hưởng các hỗ trợ như phát triển hạ tầng, đào tạo nhân lực và bảo đảm ổn định chính sách trong dài hạn.
Trong bối cảnh thuế tối thiểu toàn cầu (Pillar Two) được áp dụng, các ưu đãi này đóng vai trò ngày càng quan trọng trong việc nâng cao sức cạnh tranh của Việt Nam với các nước trong khu vực.
(4) Điều chỉnh danh mục ngành nghề và định hướng ưu đãi đầu tư
Luật Đầu tư 2025 đã cập nhật danh mục ngành, nghề ưu đãi đầu tư theo hướng phù hợp với xu thế phát triển toàn cầu. Các lĩnh vực được ưu tiên gồm:
- Công nghệ cao và đổi mới sáng tạo;
- Công nghiệp bán dẫn và chuỗi cung ứng toàn cầu;
- Kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn;
- Năng lượng sạch và năng lượng tái tạo;
Việc điều chỉnh này không chỉ nhằm thu hút vốn đầu tư, mà còn hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng tăng trưởng và phát triển bền vững.
3. Những điểm khác biệt giữa Luật Đầu tư 2020 và Luật Đầu tư 2025
| Tiêu chí | Luật Đầu tư 2020 | Luật Đầu tư 2025 (từ 01/3/2026) |
| Phương thức quản lý | Nặng về tiền kiểm | Chuyển mạnh sang hậu kiểm |
| Ngành nghề có điều kiện | Số lượng nhiều hơn | Tiếp tục được cắt giảm |
| Thành lập doanh nghiệp FDI | Phải có IRC trước | Cho phép linh hoạt hơn, mở rộng trường hợp |
| Ưu đãi đầu tư | Chưa rõ cơ chế đặc biệt | Có cơ chế đầu tư đặc biệt cho dự án lớn, R&D |
| Thẩm quyền quản lý | Tập trung nhiều ở trung ương | Phân cấp thẩm quyền cho địa phương |
4. Tác động thực tiễn đến nhà đầu tư nước ngoài (FDI) năm 2026
Các thay đổi của Luật Đầu tư 2025 mang lại nhiều lợi ích rõ rệt cho nhà đầu tư nước ngoài.
Trước hết, việc đơn giản hóa thủ tục giúp rút ngắn thời gian triển khai dự án, từ đó giảm chi phí và nâng cao hiệu quả đầu tư. Điều này đặc biệt quan trọng đối với các ngành công nghệ cao, nơi yếu tố thời gian có tính quyết định.
Bên cạnh đó, cơ chế ưu đãi rõ ràng và ổn định hơn giúp nhà đầu tư dễ dàng xây dựng kế hoạch dài hạn. Việc pháp luật quy định về bảo đảm ưu đãi trong trường hợp thay đổi chính sách cũng góp phần giảm thiểu rủi ro.
Tuy nhiên, nhà đầu tư cũng cần lưu ý một số vấn đề quan trọng:
- Cơ chế hậu kiểm yêu cầu tuân thủ chặt chẽ về báo cáo, môi trường và lao động;
- Dự án muốn hưởng ưu đãi đặc biệt phải đáp ứng tiêu chí cụ thể về quy mô và hiệu quả;
- Cần thường xuyên cập nhật các văn bản hướng dẫn.
Việc chuẩn bị đầy đủ hồ sơ pháp lý và hệ thống quản trị tuân thủ ngay từ đầu sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro trong quá trình hoạt động.
Có thể thấy, Luật Đầu tư 2025 đã tạo ra những thay đổi quan trọng trong chính sách thu hút FDI của Việt Nam, với định hướng rõ ràng là nâng cao chất lượng dòng vốn đầu tư thay vì chỉ tập trung vào số lượng. Việc chuyển sang cơ chế hậu kiểm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và mở rộng các chính sách ưu đãi có chọn lọc đang góp phần tạo dựng môi trường đầu tư minh bạch, ổn định và cạnh tranh hơn trong khu vực.
Trong bối cảnh năm 2026 được dự báo là giai đoạn tăng tốc thu hút FDI, việc nắm bắt kịp thời các quy định của Luật Đầu tư 2025 và các văn bản hướng dẫn liên quan là yếu tố then chốt giúp nhà đầu tư tận dụng cơ hội, đồng thời hạn chế rủi ro pháp lý trong quá trình triển khai dự án tại Việt Nam.
Bài viết được Văn phòng Luật sư Đà Nẵng tổng hợp và phân tích từ các quy định pháp luật hiện hành, nhằm giúp bạn đọc có cái nhìn đầy đủ và hệ thống hơn về những thay đổi pháp lý quan trọng liên quan đến thu hút FDI theo Luật Đầu tư 2025. Đồng thời, đưa ra các lưu ý thực tiễn để doanh nghiệp và nhà đầu tư chủ động xây dựng chiến lược đầu tư phù hợp và tuân thủ đúng quy định pháp luật.
Trong trường hợp còn vướng mắc hoặc cần được tư vấn cụ thể về thủ tục đầu tư, điều kiện hưởng ưu đãi, lựa chọn cấu trúc dự án hoặc đánh giá rủi ro pháp lý, Quý khách vui lòng liên hệ Văn phòng Luật sư Đà Nẵng qua số điện thoại 0912 987 103 hoặc đặt lịch làm việc trực tiếp tại 24 Phan Bội Châu, phường Hải Châu, thành phố Đà Nẵng để được luật sư hỗ trợ kịp thời, hiệu quả và phù hợp với từng trường hợp cụ thể.
Ngoài ra, Văn phòng Luật sư Đà Nẵng sẵn sàng hỗ trợ Quý khách trong các dịch vụ liên quan tới doanh nghiệp – đầu tư dưới đây:
- Tư vấn thay đổi tên doanh nghiệp, địa chỉ trụ sở chính, vốn điều lệ…;
- Hỗ trợ soạn thảo hồ sơ thông báo thay đổi giấy phép kinh doanh;
- Hỗ trợ doanh nghiệp nộp hồ sơ tại cơ quan có thẩm quyền;
- Tư vấn các thủ tục sau khi thay đổi;
- Tư vấn thường xuyên các hoạt động doanh nghiệp;
…….
Xem thêm: TỔ CHỨC LẠI DOANH NGHIỆP LÀ GÌ? CÁC HÌNH THỨC THEO LUẬT DOANH NGHIỆP 2020
