NHỮNG THAY ĐỔI QUAN TRỌNG TRONG LÝ LỊCH TƯ PHÁP THEO NGHỊ ĐỊNH 216/2026/NĐ-CP TỪ NGÀY 01/7/2026

Từ ngày 01/7/2026, việc quản lý, cập nhật, khai thác và cấp Phiếu lý lịch tư pháp có nhiều thay đổi quan trọng khi Nghị định 216/2026/NĐ-CP ngày 18/6/2026 của Chính phủ chính thức có hiệu lực thi hành. Đây là văn bản quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Lý lịch tư pháp sau khi được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 107/2025/QH15, đồng thời thay thế toàn bộ Nghị định số 111/2010/NĐ-CP đã được áp dụng trong nhiều năm trước đây.

So với quy định cũ, Nghị định 216/2026/NĐ-CP không chỉ điều chỉnh về trình tự, thủ tục cấp Phiếu lý lịch tư pháp mà còn thay đổi phương thức quản lý cơ sở dữ liệu theo hướng tập trung, đồng bộ, số hóa và tăng cường bảo vệ dữ liệu cá nhân. Đặc biệt, việc chuyển giao nhiệm vụ quản lý cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp từ Bộ Tư pháp sang Bộ Công an được xem là một trong những thay đổi có tính bước ngoặt trong quá trình cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số quốc gia.

Bài viết dưới đây của Văn phòng Luật sư Đà Nẵng sẽ phân tích những nội dung mới nổi bật của Nghị định 216/2026/NĐ-CP, đồng thời làm rõ cơ sở pháp lý, những tác động thực tiễn đối với người dân, doanh nghiệp và cơ quan nhà nước trong quá trình thực hiện các thủ tục liên quan đến lý lịch tư pháp từ ngày 01/7/2026.

1. Cơ sở pháp lý và phạm vi điều chỉnh của Nghị định 216/2026/NĐ-CP

Nghị định 216/2026/NĐ-CP được ban hành nhằm quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Lý lịch tư pháp đã được sửa đổi, bổ sung. Đây là văn bản pháp lý quan trọng tạo cơ sở cho việc đổi mới toàn diện công tác quản lý lý lịch tư pháp theo hướng hiện đại, thống nhất và phù hợp với quá trình chuyển đổi số của quốc gia.

Theo Điều 1, phạm vi điều chỉnh của Nghị định tập trung vào việc hướng dẫn chi tiết các nội dung quan trọng của Luật Lý lịch tư pháp, bao gồm:

• Xây dựng, quản lý và khai thác cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp.
• Thu thập, tiếp nhận, cập nhật, chỉnh lý và lưu trữ thông tin lý lịch tư pháp.
• Trách nhiệm của các bộ, ngành và cơ quan có liên quan trong việc cung cấp, chia sẻ dữ liệu.
• Trình tự, thủ tục cấp Phiếu lý lịch tư pháp.
• Việc khai thác, sử dụng và bảo vệ thông tin trong cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp.
• Điều khoản chuyển tiếp khi chuyển sang mô hình quản lý mới.

Nghị định 216/2026/NĐ-CP được xây dựng trên cơ sở nhiều văn bản pháp luật hiện hành:

• Luật Lý lịch tư pháp số 28/2009/QH12, đã được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 68/2020/QH14 và Luật số 107/2025/QH15.
• Luật Giao dịch điện tử 2023, quy định về giá trị pháp lý của dữ liệu điện tử, chữ ký số và việc thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường điện tử.
• Luật Dữ liệu 2024, quy định nguyên tắc quản lý, khai thác, kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan nhà nước.
• Các quy định của pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân, an ninh mạng và lưu trữ điện tử.

Việc viện dẫn đồng thời nhiều đạo luật cho thấy công tác quản lý lý lịch tư pháp hiện nay không còn đơn thuần là quản lý hồ sơ giấy như trước mà đã trở thành một bộ phận của hệ thống dữ liệu số quốc gia.

2. Chuyển giao quản lý cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp sang Bộ Công an – Thay đổi lớn nhất từ ngày 01/7/2026 

Một trong những điểm mới quan trọng và có tác động lớn nhất của Nghị định 216/2026/NĐ-CP là việc chuyển giao nhiệm vụ quản lý cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp từ Bộ Tư pháp sang Bộ Công an.

Đây không chỉ là sự thay đổi về cơ quan quản lý mà còn là bước chuyển đổi toàn diện về mô hình quản trị dữ liệu, hướng tới xây dựng hệ thống thông tin tập trung, thống nhất và kết nối với các cơ sở dữ liệu quốc gia khác.

Theo Điều 3 và Điều 5 Nghị định 216/2026/NĐ-CP, Bộ Công an là cơ quan chủ trì:

• Xây dựng cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp thống nhất trên phạm vi toàn quốc.
• Quản lý, vận hành hệ thống cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp.
• Bảo đảm hạ tầng kỹ thuật, an toàn thông tin và an ninh mạng đối với toàn bộ dữ liệu lý lịch tư pháp.
• Tiếp nhận, cập nhật, lưu trữ, khai thác và chia sẻ thông tin theo đúng quy định của pháp luật.

Việc giao Bộ Công an quản lý được đánh giá là phù hợp với thực tiễn bởi hiện nay Bộ Công an đang trực tiếp quản lý nhiều cơ sở dữ liệu quan trọng như:

• Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư;
• Cơ sở dữ liệu căn cước công dân;
• Hệ thống định danh và xác thực điện tử VNeID;
• Nhiều cơ sở dữ liệu chuyên ngành khác phục vụ quản lý nhà nước.

Việc tích hợp dữ liệu lý lịch tư pháp vào hệ thống dữ liệu quốc gia sẽ giúp việc tra cứu, xác minh thông tin trở nên nhanh chóng và chính xác hơn.

Mặc dù Bộ Công an là cơ quan chủ trì quản lý, nhưng việc xây dựng cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp vẫn đòi hỏi sự phối hợp của nhiều cơ quan. Theo Điều 5 và Điều 29 Nghị định 216/2026/NĐ-CP, các bộ, ngành và cơ quan liên quan có trách nhiệm cung cấp đầy đủ, chính xác và kịp thời thông tin thuộc phạm vi quản lý của mình.

Trong đó:

• Bộ Tư pháp thực hiện việc bàn giao cơ sở dữ liệu, hồ sơ và các thông tin liên quan theo lộ trình chuyển tiếp.
• Bộ Quốc phòng cung cấp thông tin về án tích, việc chấp hành án và các thông tin thuộc phạm vi quản lý của hệ thống Tòa án quân sự.
• Tòa án nhân dân có trách nhiệm gửi bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật và các quyết định về xóa án tích theo quy định.
• Viện kiểm sát nhân dân, cơ quan thi hành án hình sự, cơ quan điều tra và các cơ quan có liên quan thực hiện việc cung cấp, cập nhật thông tin theo chức năng, nhiệm vụ được giao.

3. Cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp được xây dựng theo mô hình tập trung và thống nhất trên phạm vi toàn quốc 

Cùng với việc thay đổi cơ quan quản lý, Nghị định 216/2026/NĐ-CP còn thiết lập mô hình cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp tập trung một cấp, thay cho cơ chế quản lý phân tán trước đây.

Việc xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung nhằm bảo đảm:

• Dữ liệu được quản lý thống nhất trên phạm vi cả nước.
• Thông tin luôn được cập nhật đầy đủ và kịp thời.
• Hạn chế tình trạng sai lệch hoặc trùng lặp giữa các địa phương.
• Tạo điều kiện thuận lợi cho việc chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan nhà nước.

*Các nhóm thông tin chính trong cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp

Theo các quy định của Nghị định 216/2026/NĐ-CP, cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp bao gồm ba nhóm thông tin cơ bản.

(1) Thông tin nhận dạng cá nhân

Đây là nhóm thông tin dùng để xác định chính xác người được lập lý lịch tư pháp. Thông tin bao gồm:

• Số định danh cá nhân hoặc số hộ chiếu đối với người nước ngoài;
• Họ, chữ đệm và tên;
• Ngày, tháng, năm sinh;
• Giới tính;
• Quốc tịch;
• Nơi cư trú;
• Các thông tin định danh khác theo quy định của pháp luật.

Đặc biệt, số định danh cá nhân được sử dụng làm mã định danh thống nhất để kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, giúp hạn chế tối đa việc nhầm lẫn thông tin giữa các cá nhân có cùng họ tên.

(2) Thông tin về án tích và tình trạng thi hành án

Đây là nội dung cốt lõi của cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp. Các thông tin được cập nhật gồm:

• Bản án hình sự đã có hiệu lực pháp luật;
• Hình phạt đã tuyên;
• Thông tin về việc thi hành án;
• Quyết định hoãn, tạm đình chỉ hoặc miễn chấp hành hình phạt nếu có;
• Tình trạng xóa án tích.

Những thông tin này được cập nhật thường xuyên từ Tòa án, cơ quan thi hành án hình sự và các cơ quan có thẩm quyền nhằm bảo đảm tính chính xác của Phiếu lý lịch tư pháp khi cấp cho cá nhân hoặc cơ quan có yêu cầu.

(3) Thông tin về việc bị cấm đảm nhiệm chức vụ, thành lập hoặc quản lý doanh nghiệp, hợp tác xã

Đây là nhóm dữ liệu được nhiều doanh nghiệp đặc biệt quan tâm. Theo quy định của Luật Lý lịch tư pháp, cơ sở dữ liệu còn ghi nhận các quyết định của Tòa án về:

• Cấm đảm nhiệm chức vụ;
• Cấm thành lập doanh nghiệp;
• Cấm quản lý doanh nghiệp;
• Cấm thành lập hoặc quản lý hợp tác xã.

Những thông tin này có ý nghĩa quan trọng trong việc kiểm tra điều kiện của cá nhân khi tham gia quản lý doanh nghiệp hoặc thực hiện các hoạt động kinh doanh theo quy định của pháp luật.

4. Cập nhật thông tin đương nhiên được xóa án tích 

Một trong những điểm mới đáng chú ý của Nghị định 216/2026/NĐ-CP là hoàn thiện cơ chế cập nhật thông tin về đương nhiên được xóa án tích, giúp giảm đáng kể thủ tục hành chính cho người dân.

Theo Điều 12 và Điều 13 Nghị định 216/2026/NĐ-CP, cơ quan quản lý cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp có trách nhiệm:

• Chủ động tra cứu, xác minh thông tin về việc người bị kết án có phát sinh hành vi phạm tội mới hay không.
• Cập nhật thông tin “đã được xóa án tích” vào cơ sở dữ liệu khi người đó đáp ứng đủ điều kiện theo quy định của Bộ luật Hình sự 2015 (được sửa đổi, bổ sung năm 2017).
• Đồng bộ kết quả cập nhật trên hệ thống cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp để phục vụ việc cấp Phiếu lý lịch tư pháp.

Quy định mới giúp hạn chế tình trạng người dân phải tự mình thực hiện nhiều thủ tục xác minh như trước đây, đồng thời bảo đảm thông tin về án tích được cập nhật đầy đủ, chính xác và kịp thời. 

5. Thủ tục cấp Phiếu lý lịch tư pháp được đơn giản hóa

Nghị định 216/2026/NĐ-CP tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính thông qua việc số hóa toàn bộ quy trình cấp Phiếu lý lịch tư pháp.

Theo Điều 22, Điều 23, Điều 24 và Điều 25 Nghị định 216/2026/NĐ-CP, người dân có thể lựa chọn nhiều phương thức thực hiện thủ tục, gồm:

• Nộp hồ sơ trực tuyến thông qua VNeID hoặc Cổng Dịch vụ công quốc gia;
• Nộp trực tiếp tại cơ quan có thẩm quyền;
• Gửi hồ sơ qua dịch vụ bưu chính.

Đáng chú ý, Phiếu lý lịch tư pháp điện tử được cấp theo đúng quy định có giá trị pháp lý tương đương Phiếu bản giấy theo quy định của pháp luật về giao dịch điện tử.

Đối với hồ sơ trực tuyến, hệ thống sẽ tự động tiếp nhận, kiểm tra và phản hồi kết quả tiếp nhận trong thời hạn theo quy định, góp phần rút ngắn thời gian giải quyết, giảm chi phí đi lại và tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.

6. Hạn chế việc yêu cầu cung cấp Phiếu lý lịch tư pháp

Một điểm mới quan trọng khác là siết chặt việc yêu cầu người dân nộp Phiếu lý lịch tư pháp, qua đó tăng cường bảo vệ quyền riêng tư và dữ liệu cá nhân.

Theo tinh thần của Luật số 107/2025/QH15 và Nghị định 216/2026/NĐ-CP:

• Không được yêu cầu cá nhân cung cấp Phiếu lý lịch tư pháp số 2, trừ các trường hợp do cơ quan tiến hành tố tụng yêu cầu theo quy định của pháp luật.
• Việc yêu cầu Phiếu lý lịch tư pháp số 1 chỉ được thực hiện khi luật, nghị quyết của Quốc hội hoặc nghị định của Chính phủ có quy định cụ thể.

Quy định này góp phần khắc phục tình trạng lạm dụng yêu cầu Phiếu lý lịch tư pháp trong tuyển dụng, tuyển sinh hoặc thực hiện các thủ tục hành chính không thật sự cần thiết, đồng thời phù hợp với chủ trương cải cách thủ tục hành chính và bảo vệ dữ liệu cá nhân trong giai đoạn chuyển đổi số.

7. Bảo vệ, lưu trữ và điều chỉnh thông tin trong cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp 

Nghị định 216/2026/NĐ-CP cũng đặt ra các yêu cầu chặt chẽ về bảo vệ, lưu trữ và điều chỉnh thông tin nhằm bảo đảm tính chính xác, an toàn và bảo mật của dữ liệu.

Theo Điều 14 Nghị định 216/2026/NĐ-CP, việc quản lý, khai thác và lưu trữ cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp phải tuân thủ quy định của pháp luật về:

• Bảo vệ dữ liệu cá nhân;
• Giao dịch điện tử;
• An ninh mạng;
• Lưu trữ và bảo vệ bí mật nhà nước (nếu có liên quan).

Đồng thời, cơ quan quản lý cơ sở dữ liệu phải áp dụng các biện pháp kỹ thuật và nghiệp vụ nhằm bảo đảm dữ liệu không bị mất mát, sửa đổi trái phép hoặc bị truy cập, khai thác ngoài phạm vi được phép.

Điều 18 Nghị định 216/2026/NĐ-CP quy định trường hợp phát hiện thông tin trong cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp chưa đầy đủ hoặc có sai sót thì cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan có quyền đề nghị điều chỉnh, cập nhật.

Việc điều chỉnh được thực hiện trên cơ sở:

• Thông tin được chia sẻ từ các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành;
• Văn bản xác nhận của cơ quan có thẩm quyền;
• Kết quả kiểm tra, xác minh theo quy định của pháp luật.

Những quy định này góp phần bảo đảm thông tin trong cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp luôn đầy đủ, chính xác, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và bảo vệ tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.

Như vậy, Nghị định 216/2026/NĐ-CP mang ý nghĩa quan trọng trong quá trình hiện đại hóa công tác quản lý lý lịch tư pháp tại Việt Nam. Mô hình cơ sở dữ liệu tập trung, việc chuyển giao quản lý sang Bộ Công an, mở rộng ứng dụng dữ liệu số, đơn giản hóa thủ tục cấp Phiếu lý lịch tư pháp và tăng cường bảo vệ dữ liệu cá nhân sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời tạo nhiều thuận lợi hơn cho người dân và doanh nghiệp khi thực hiện các thủ tục hành chính.

Trong thời gian tới, cá nhân, tổ chức và doanh nghiệp cần chủ động cập nhật những quy định mới của Luật Lý lịch tư pháp (được sửa đổi, bổ sung năm 2025) và Nghị định 216/2026/NĐ-CP để bảo đảm thực hiện đúng quy định pháp luật, hạn chế những vướng mắc phát sinh trong quá trình xin cấp, sử dụng và khai thác Phiếu lý lịch tư pháp.

Nếu Quý khách đang cần tư vấn về thủ tục cấp Phiếu lý lịch tư pháp, xác minh án tích, xóa án tích, cải chính thông tin lý lịch tư pháp hoặc các vấn đề pháp lý liên quan đến hồ sơ tư pháp,vui lòng liên hệ Văn phòng Luật sư Đà Nẵng qua số điện thoại 0912 987 103 hoặc đặt lịch làm việc trực tiếp tại 24 Phan Bội Châu, phường Hải Châu, thành phố Đà Nẵng để được đội ngũ luật sư và chuyên viên pháp lý hỗ trợ nhanh chóng, chính xác và phù hợp với quy định pháp luật hiện hành.

 Ngoài ra, Văn phòng Luật sư Đà Nẵng cung cấp các dịch vụ pháp lý liên quan trong lĩnh vực hình sự dưới đây:

• Tư vấn các quy định pháp luật về hình sự;
• Hỗ trợ tham gia vào các giai đoạn tố tụng của vụ án (điều tra, truy tố, xét xử);
• Hỗ trợ soạn thảo đơn tố giác, đơn xin giảm nhẹ trách nhiệm hình sự và các văn bản pháp lý khác phục vụ cho quá trình tố tụng;
• Hỗ trợ và/hoặc hướng dẫn thu thập tài liệu, chứng cứ, các tình tiết giảm nhẹ trong vụ án hình sự;

………..

Xem thêm: LỪA ĐẢO HỢP ĐỒNG SỞ HỮU KỲ NGHỈ: NGƯỜI CAO TUỔI MẤT TRẮNG HÀNG TỶ ĐỒNG VÀ CÁCH PHÒNG TRÁNH NĂM 2026

Xem thêm: ĐÁNH BẠC QUA MẠNG VÀ CÁCH THỨC XỬ LÝ THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM 2026