MỨC XỬ PHẠT TÀNG TRỮ, VẬN CHUYỂN, MUA BÁN TRÁI PHÉP CHẤT MA TÚY THEO QUY ĐỊNH HIỆN HÀNH MỚI NHẤT 2026

Từ ngày 01/7/2025, Luật số 86/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự 2015 chính thức có hiệu lực thi hành. Đây là một trong những sửa đổi quan trọng nhất trong lĩnh vực xử lý tội phạm ma túy trong những năm gần đây.

Luật mới đã nâng mức hình phạt tối thiểu ở khung cơ bản từ 01-02 năm tù lên 03 năm tù, bổ sung tội “Sử dụng trái phép chất ma túy” (Điều 256a), điều chỉnh một số khung hình phạt cao nhất và bỏ hình phạt tử hình đối với tội vận chuyển trái phép chất ma túy. Những thay đổi này thể hiện quyết tâm mạnh mẽ của Đảng và Nhà nước trong cuộc chiến chống ma túy, bảo vệ sức khỏe nhân dân và trật tự an toàn xã hội.

Bài viết dưới đây phân tích chi tiết theo dàn ý rõ ràng, dựa trên các văn bản pháp luật hiện hành gồm: Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2025), Nghị định 28/2026/NĐ-CP quy định danh mục chất ma túy và tiền chất, Nghị định 282/2025/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính. Nội dung nhằm cung cấp thông tin tham khảo toàn diện, giúp cá nhân, gia đình và cộng đồng hiểu rõ trách nhiệm pháp lý.

1. Khi nào bị xử phạt hành chính, khi nào bị truy cứu trách nhiệm hình sự?

Pháp luật Việt Nam áp dụng nguyên tắc xử lý dần dần theo mức độ nghiêm trọng của hành vi vi phạm. Việc phân biệt giữa xử phạt hành chính và truy cứu hình sự phụ thuộc chủ yếu vào khối lượng chất ma túy, tình tiết phạm tội và lịch sử vi phạm của người thực hiện.

a) Xử phạt vi phạm hành chính Áp dụng đối với các hành vi vi phạm chưa đủ yếu tố cấu thành tội phạm hình sự. Đây là hình thức xử lý đối với các trường hợp ma túy ở quy mô rất nhỏ, lần đầu vi phạm và không có tình tiết tăng nặng.

Căn cứ Nghị định 282/2025/NĐ-CP (hiệu lực từ ngày 15/12/2025), các mức xử phạt cụ thể như sau:

• Sử dụng trái phép chất ma túy: Cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng. Người vi phạm có thể bị đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc nếu tái phạm hoặc thuộc đối tượng quản lý.
• Tàng trữ, vận chuyển trái phép với khối lượng rất nhỏ (dưới ngưỡng hình sự): Phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng, đồng thời tịch thu toàn bộ tang vật, phương tiện vi phạm.
• Các hành vi liên quan khác: Trồng cây chứa ma túy quy mô nhỏ, tàng trữ dụng cụ sử dụng ma túy, hướng dẫn sử dụng… bị phạt từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng hoặc cao hơn tùy theo mức độ.
• Hình thức bổ sung: Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp (nếu có), công khai xin lỗi gia đình, địa phương hoặc cấm tạm thời một số hoạt động.

Xử phạt hành chính nhằm mục đích giáo dục, răn đe và giúp người vi phạm sớm sửa chữa, tránh rơi vào vòng xoáy tội phạm.

b) Truy cứu trách nhiệm hình sự Người vi phạm sẽ bị truy cứu hình sự khi thuộc một trong các điều kiện sau:

• Khối lượng chất ma túy đạt hoặc vượt ngưỡng tối thiểu quy định tại các Điều 249, 250, 251 Bộ luật Hình sự (ví dụ: chỉ 0,1 gam heroine hoặc methamphetamine cũng đủ để truy cứu).
• Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi ma túy hoặc đã bị kết án về tội ma túy chưa được xóa án tích mà còn vi phạm.
• Có tổ chức, phạm tội nhiều lần, lợi dụng chức vụ quyền hạn, sử dụng người dưới 16 tuổi, hoặc các tình tiết tăng nặng khác.
• Hành vi nhằm mục đích mua bán, vận chuyển, sản xuất trái phép (dù khối lượng nhỏ).

Khi bị truy cứu hình sự, người vi phạm đối mặt với mức án tù từ 03 năm trở lên, thậm chí có thể bị tù chung thân hoặc tử hình ở khung cao nhất. Ngoài ra, còn bị áp dụng các hình phạt bổ sung như phạt tiền lên đến 500 triệu đồng, tịch thu tài sản, cấm đảm nhiệm chức vụ từ 01 đến 05 năm.

Sự phân biệt rõ ràng này giúp pháp luật linh hoạt nhưng vẫn đảm bảo tính nghiêm minh, răn đe mạnh đối với tội phạm ma túy – một trong những loại tội phạm nguy hiểm nhất hiện nay.

2. Mức xử phạt đối với tội tàng trữ trái phép chất ma túy (Điều 249 BLHS)

Tội tàng trữ trái phép chất ma túy được hiểu là hành vi cất giữ, giấu giữ, quản lý chất ma túy mà không nhằm mục đích mua bán, vận chuyển hoặc sản xuất.

Khung 1 (03 năm đến 05 năm tù): Đây là khung cơ bản với mức khởi điểm cao hơn so với quy định cũ. Áp dụng khi:

• Đã bị xử phạt hành chính hoặc kết án về tội ma túy chưa xóa án tích;
• Khối lượng cụ thể theo Nghị định 28/2026/NĐ-CP:
  • Nhựa thuốc phiện, nhựa cần sa, cao côca: từ 01 gam đến dưới 500 gam;
  • Heroine, Cocaine, Methamphetamine, Amphetamine, Ketamine, Fentanyl, MDMA, XLR-11…: từ 0,1 gam đến dưới 05 gam;
  • Lá, rễ, thân, cành, hoa, quả cây cần sa hoặc cây côca: từ 01 kg đến dưới 10 kg;
  • Các chất ma túy khác ở thể rắn hoặc lỏng theo tỷ lệ quy đổi tương đương.

Khung 2 (05 năm đến 10 năm tù): Áp dụng khi có một trong các tình tiết tăng nặng như có tổ chức, phạm tội từ 02 lần trở lên, lợi dụng chức vụ quyền hạn, lợi dụng danh nghĩa cơ quan tổ chức, sử dụng người dưới 16 tuổi, tái phạm nguy hiểm, hoặc khối lượng lớn hơn (Heroine/Meth từ 05 gam đến dưới 30 gam, nhựa thuốc phiện từ 500 gam đến dưới 01 kg…).

Khung 3 (10 năm đến 15 năm tù): Dành cho trường hợp khối lượng ở mức cao hơn (Heroine/Meth từ 30 gam đến dưới 100 gam, cần sa từ 10 kg đến dưới 25 kg…).

Khung 4 (15 năm đến 20 năm tù hoặc tù chung thân): Áp dụng với khối lượng rất lớn (Heroine/Meth ≥ 100 gam, nhựa thuốc phiện ≥ 05 kg, cần sa ≥ 75 kg) hoặc có tình tiết đặc biệt nghiêm trọng khác.

Hình phạt bổ sung: Phạt tiền từ 5 triệu đến 500 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ hoặc nghề nghiệp 01-05 năm, tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.

3. Mức xử phạt đối với tội vận chuyển trái phép chất ma túy (Điều 250 BLHS)

Tội vận chuyển là hành vi di chuyển chất ma túy từ nơi này sang nơi khác bằng bất kỳ phương tiện nào mà không nhằm mục đích sản xuất, mua bán hoặc tàng trữ.

Khung 1 (03 năm đến 07 năm tù): Mức khởi điểm đã được nâng lên so với trước. Áp dụng với khối lượng và tình tiết tương tự khung 1 Điều 249.

Khung 2 (07 năm đến 15 năm tù): Có tổ chức, phạm tội nhiều lần, lợi dụng chức vụ, sử dụng người dưới 16 tuổi…

Khung 3 (15 năm đến 20 năm tù).

Khung 4 (20 năm tù hoặc tù chung thân): Khối lượng rất lớn hoặc tình tiết đặc biệt nghiêm trọng. Điểm mới quan trọng: Luật 86/2025/QH15 đã bỏ hình phạt tử hình đối với tội vận chuyển, thể hiện tính nhân đạo của pháp luật trong một số trường hợp.

Hình phạt bổ sung: Tương tự tội tàng trữ.

4. Mức xử phạt đối với tội mua bán trái phép chất ma túy (Điều 251 BLHS)

Đây là tội danh nghiêm trọng nhất trong ba tội danh trên, vì trực tiếp làm lan truyền ma túy trong xã hội.

Khung 1 (03 năm đến 07 năm tù).

Khung 2 (07 năm đến 15 năm tù): Có tổ chức, phạm tội nhiều lần, bán cho người dưới 16 tuổi, lợi dụng chức vụ quyền hạn, đối với từ 02 người trở lên…

Khung 3 (15 năm đến 20 năm tù).

Khung 4 (tù chung thân hoặc tử hình): Áp dụng khi khối lượng đặc biệt lớn (Heroine/Meth ≥ 100 gam hoặc tương đương), có tổ chức xuyên quốc gia, lợi dụng chiến tranh, thiên tai, dịch bệnh hoặc các tình tiết đặc biệt nghiêm trọng khác.

Hình phạt bổ sung: Phạt tiền cao, tịch thu toàn bộ tài sản liên quan đến tội phạm.

5. Bảng tóm tắt mức hình phạt hình sự

Dưới đây là bảng tổng hợp dễ theo dõi:

Ngưỡng tối thiểu (Khung 1):

• Chất ma túy tổng hợp (Heroine, Meth…): 0,1 gam
• Nhựa thuốc phiện/nhựa cần sa: 01 gam
• Cần sa dạng lá, hoa: 01 kg

6. Một số lưu ý pháp lý quan trọng

• Khối lượng quyết định khung hình phạt: Pháp luật quy định rất chi tiết và nghiêm ngặt. Chỉ với một lượng nhỏ chất ma túy tổng hợp cũng có thể dẫn đến án tù nhiều năm.
• Giám định hàm lượng: Tòa án dựa trên kết quả giám định hàm lượng tinh khiết của chất ma túy để áp dụng chính xác khung hình phạt.
• Tình tiết tăng nặng và giảm nhẹ: Tăng nặng gồm có tổ chức, nhiều lần, lợi dụng trẻ em, tái phạm nguy hiểm. Giảm nhẹ gồm tự thú, thành khẩn, khắc phục hậu quả, lập công chuộc tội.
• Tội sử dụng trái phép (Điều 256a): Mới được bổ sung, phạt tù 02-03 năm nếu đang cai nghiện hoặc quản lý sau cai; 03-05 năm nếu tái phạm.
• Người dưới 18 tuổi: Ưu tiên áp dụng biện pháp giáo dục, hỗ trợ cai nghiện thay vì xử lý hình sự.
• Tài sản và phương tiện: Thường bị tịch thu triệt để nếu dùng vào việc phạm tội.
• Thẩm quyền: Các vụ án ma túy lớn do Công an tỉnh hoặc Bộ Công an điều tra, Viện Kiểm sát nhân dân truy tố, Tòa án nhân dân xét xử.
• Thực tiễn áp dụng: Các Tòa án thường áp dụng nghiêm khắc, đặc biệt với tội mua bán và sản xuất ma túy.

 Tội phạm ma túy là một trong những hành vi bị pháp luật Việt Nam xử lý nghiêm khắc nhất. Mọi công dân cần nâng cao nhận thức, tránh xa ma túy để bảo vệ bản thân và gia đình. Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo dựa trên quy định pháp luật hiện hành năm 2026. Mỗi trường hợp cụ thể cần được luật sư tư vấn chi tiết dựa trên hồ sơ, chứng cứ và tình tiết riêng.

Trên đây là các nội dung được Văn phòng Luật sư Đà Nẵng tổng hợp và phân tích dựa trên quy định của pháp luật hiện hành cùng các văn bản hướng dẫn thi hành hiện hành, nhằm giúp bạn đọc có cái nhìn đầy đủ và rõ ràng hơn về các mức xử phạt tội phạm liên quan đến ma túy.

Trong trường hợp còn vướng mắc hoặc cần được tư vấn cụ thể về các vấn đề liên quan. Quý khách có thể liên hệ Văn phòng Luật sư Đà Nẵng qua số điện thoại 0912 987 103 hoặc đặt lịch làm việc trực tiếp tại 24 Phan Bội Châu, phường Hải Châu, thành phố Đà Nẵng để được luật sư hỗ trợ và tư vấn chi tiết.

• Tư vấn và soạn thảo đơn từ trong tố tụng hình sự
• Tham gia tố tụng với tư cách là người bào chữa cho khách hàng
• Hướng dẫn người bị hại viết đơn trình bày rõ hành vi phạm tội của các bị can, bị cáo
• Hỗ trợ khách hàng phân tích, đánh giá và tìm kiếm chứng cứ ngoại phạm hoặc loại trừ trách nhiệm hình sự

…

XEM THÊM: QUYỀN CỦA BỊ HẠI TRONG TỐ TỤNG HÌNH SỰ – PHÂN TÍCH 7 ĐIỂM NỔI BẬT THEO QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT HIỆN HÀNH