LY HÔN VÌ BẠO LỰC GIA ĐÌNH NĂM 2026 – NHỮNG QUYỀN LỢI MÀ NẠN NHÂN CẦN BIẾT ĐỂ TỰ BẢO VỆ BẢN THÂN
Năm 2026, tình trạng bạo lực gia đình vẫn là một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến ly hôn tại Việt Nam. Không chỉ là những tổn thương thể chất, bạo lực còn để lại hậu quả nặng nề về tinh thần, kinh tế và tương lai của nạn nhân, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em.
Theo số liệu từ Tòa án nhân dân tối cao, trong giai đoạn từ 01/7/2023 đến 30/4/2025, có đến 341.692 trên tổng số 368.702 vụ ly hôn (gần 93%) có nguyên nhân trực tiếp hoặc gián tiếp từ bạo lực gia đình. Con số này cho thấy đây không còn là vấn đề cá nhân, mà là một vấn đề xã hội nghiêm trọng.
Qua bài viết dưới đây, Văn phòng Luật sư Đà Nẵng sẽ tổng hợp và phân tích toàn diện các quy định pháp luật hiện hành liên quan đến ly hôn do bạo lực gia đình năm 2026. Đồng thời, bài viết cũng làm rõ những quyền lợi quan trọng của nạn nhân, nhằm giúp cá nhân, gia đình hạn chế rủi ro pháp lý, bảo vệ tối đa quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
1. Quyền ly hôn đơn phương không cần sự đồng ý của bên kia
Trong các trường hợp có bạo lực gia đình, pháp luật cho phép một bên được chủ động yêu cầu ly hôn mà không cần sự đồng ý của người còn lại. Đây là cơ chế bảo vệ quan trọng, nhằm giúp người bị bạo lực có thể chấm dứt quan hệ hôn nhân một cách hợp pháp và kịp thời.
Khoản 1 Điều 56 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, Tòa án sẽ giải quyết cho ly hôn nếu có căn cứ cho thấy tình trạng hôn nhân trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích hôn nhân không đạt được. Hành vi bạo lực gia đình chính là một trong những căn cứ điển hình để Tòa án xem xét.
Tại khoản 1 Điều 3 Luật Phòng, chống bạo lực gia đình 2022, bạo lực gia đình không chỉ là hành vi đánh đập. Pháp luật xác định nhiều dạng hành vi khác nhau, bao gồm:
- Hành vi xâm hại về thể chất;
- Hành vi xúc phạm danh dự, nhân phẩm, gây tổn hại tinh thần;
- Hành vi kiểm soát kinh tế, gây lệ thuộc về tài chính;
- Hành vi cưỡng ép quan hệ trái ý muốn.
Việc hiểu đúng phạm vi của bạo lực gia đình sẽ giúp người bị hại có cơ sở pháp lý vững chắc khi yêu cầu ly hôn đơn phương.
2. Quyền được bảo vệ khẩn cấp ngay khi bị bạo lực
Pháp luật không yêu cầu nạn nhân phải chờ đến khi nộp đơn ly hôn mới được bảo vệ. Ngay khi xảy ra hành vi bạo lực, người bị hại đã có quyền yêu cầu cơ quan có thẩm quyền can thiệp.
Theo Điều 9 Luật Phòng, chống bạo lực gia đình 2022, nạn nhân có quyền yêu cầu bảo vệ tính mạng, sức khỏe, danh dự và nhân phẩm. Các cơ quan như công an địa phương có trách nhiệm tiếp nhận và xử lý kịp thời.
Trong những trường hợp cần thiết, cơ quan chức năng có thể áp dụng các biện pháp:
- Ngăn chặn hành vi bạo lực đang diễn ra;
- Yêu cầu người có hành vi bạo lực chấm dứt hành vi vi phạm;
- Áp dụng biện pháp cấm tiếp xúc trong thời gian nhất định.
Điều này có ý nghĩa rất quan trọng, giúp ngăn chặn hậu quả nghiêm trọng có thể xảy ra.
3. Quyền ưu tiên nuôi con sau ly hôn
Khi giải quyết ly hôn, quyền lợi của con chưa thành niên luôn được đặt lên hàng đầu. Trong đó, yếu tố môi trường sống an toàn và ổn định có ý nghĩa quyết định.
Theo Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, Tòa án sẽ căn cứ vào nhiều yếu tố để quyết định người trực tiếp nuôi con, trong đó có xem xét hành vi bạo lực gia đình của mỗi bên.
Một số nguyên tắc thường được áp dụng:
- Con dưới 36 tháng tuổi thường được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp không đủ điều kiện;
- Người có hành vi bạo lực gia đình sẽ gặp bất lợi lớn khi yêu cầu quyền nuôi con;
- Môi trường sống lành mạnh, không có bạo lực là tiêu chí ưu tiên hàng đầu.
Do đó, việc chứng minh hành vi bạo lực không chỉ có ý nghĩa trong việc ly hôn mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến quyền nuôi con.
4. Quyền được chia tài sản có lợi hơn
Pháp luật không áp dụng nguyên tắc chia đôi tài sản một cách cứng nhắc trong mọi trường hợp. Khi giải quyết ly hôn, Tòa án sẽ xem xét nhiều yếu tố để đảm bảo công bằng thực chất.
Theo điểm d Khoản 2 Điều 59 Luật này, việc chia tài sản chung phải tính đến lỗi của mỗi bên trong việc vi phạm quyền, nghĩa vụ của vợ chồng.
Trong đó, hành vi bạo lực gia đình được xem là lỗi nghiêm trọng. Trên thực tế, điều này có thể dẫn đến:
- Người bị bạo lực được chia phần tài sản nhiều hơn;
- Người có hành vi vi phạm có thể bị giảm phần được hưởng;
- Trường hợp gây thiệt hại, còn có thể phải bồi thường.
Quy định này nhằm đảm bảo tính công bằng và bảo vệ người yếu thế trong quan hệ hôn nhân.
5. Quyền yêu cầu cấp dưỡng cho con
Sau khi ly hôn, nghĩa vụ của cha mẹ đối với con vẫn tiếp tục được duy trì, xác định ai là người trực tiếp nuôi con. Theo Điều 82 và Điều 83 Luật này, người không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con đến khi con đủ điều kiện tự lập.
Trong trường hợp người có nghĩa vụ cố tình trốn tránh, pháp luật cho phép áp dụng các biện pháp xử lý theo Nghị định 282/2025/NĐ-CP.
6. Quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại
Ngoài việc chấm dứt quan hệ hôn nhân, người bị bạo lực còn có quyền yêu cầu bồi thường những tổn thất đã xảy ra.
Theo Điều 9 Luật Phòng, chống bạo lực gia đình 2022, nạn nhân có thể yêu cầu bồi thường đối với các thiệt hại liên quan đến:
- Sức khỏe
- Tinh thần
- Danh dự, nhân phẩm
- Tài sản
Yêu cầu này có thể được thực hiện:Trong cùng vụ án ly hôn hoặc thông qua một vụ kiện dân sự độc lập. Việc yêu cầu bồi thường không chỉ nhằm khắc phục hậu quả mà còn góp phần răn đe hành vi vi phạm.
7. Quyền được hỗ trợ pháp lý, tâm lý và nơi ở an toàn
Bên cạnh các quyền về mặt pháp lý, người bị bạo lực còn được hỗ trợ toàn diện để ổn định cuộc sống.
Tại Điều 9 Luật này, nạn nhân có thể tiếp cận các hình thức hỗ trợ như:
- Trợ giúp pháp lý miễn phí;
- Tư vấn tâm lý;
- Bố trí nơi tạm trú an toàn.
Các địa điểm này thường được gọi là cơ sở hỗ trợ hoặc nơi tạm lánh, giúp nạn nhân tránh khỏi nguy cơ bị tiếp tục bạo lực.
Đây là một cơ chế hỗ trợ quan trọng, đặc biệt trong giai đoạn đầu khi nạn nhân chưa ổn định về tinh thần và điều kiện sống.
8. Quyền yêu cầu cấm tiếp xúc với người có hành vi bạo lực
Để bảo vệ an toàn cho người bị hại, pháp luật cho phép áp dụng biện pháp hạn chế tiếp xúc. Theo Điều 20 Luật Phòng, chống bạo lực gia đình 2022, cơ quan có thẩm quyền có thể ra quyết định cấm tiếp xúc trong một khoảng thời gian nhất định.
Biện pháp này có thể được áp dụng:
- Trong quá trình giải quyết vụ việc;
- Sau khi ly hôn, nếu vẫn còn nguy cơ bị xâm hại.
Nếu vi phạm quyết định cấm tiếp xúc, người vi phạm có thể bị xử lý theo Nghị định 282/2025/NĐ-CP.
9. Quyền tố cáo và yêu cầu xử lý vi phạm
Tùy theo tính chất và mức độ, hành vi bạo lực gia đình có thể bị xử lý bằng nhiều hình thức khác nhau.
Người bị hại có quyền:
- Tố cáo hành vi vi phạm đến cơ quan có thẩm quyền;
- Yêu cầu xử phạt hành chính;
- Đề nghị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu đủ yếu tố cấu thành.
Ngoài ra, nạn nhân vẫn có thể đồng thời khởi kiện dân sự để bảo vệ quyền lợi của mình. Đây là công cụ pháp lý quan trọng, giúp đảm bảo hành vi vi phạm không bị bỏ qua.
10. Quyền được bảo vệ ngay cả sau khi đã ly hôn
Nhiều người cho rằng sau khi ly hôn thì các hành vi liên quan sẽ không còn được điều chỉnh bởi pháp luật về bạo lực gia đình. Tuy nhiên, quy định hiện hành không phải như vậy.
Theo Điều 2 Nghị định 76/2023/NĐ-CP, hành vi bạo lực giữa những người đã từng là vợ chồng vẫn được xác định là bạo lực gia đình nếu có yếu tố liên quan. Điều này đồng nghĩa với việc:
- Người bị hại vẫn tiếp tục được bảo vệ;
- Các biện pháp ngăn chặn và xử lý vẫn được áp dụng đầy đủ;
- Không có khoảng trống pháp lý sau ly hôn.
Quy định này giúp đảm bảo sự bảo vệ liên tục, tránh tình trạng bạo lực tái diễn sau khi quan hệ hôn nhân đã chấm dứt.
Có thể thấy, pháp luật Việt Nam đã có những cơ chế tương đối đầy đủ nhằm bảo vệ người bị bạo lực, không chỉ trong quá trình chung sống mà còn cả khi quan hệ hôn nhân chấm dứt. Tuy nhiên, trên thực tế, không phải ai cũng nắm rõ và vận dụng đúng các quy định này, dẫn đến việc quyền và lợi ích hợp pháp chưa được đảm bảo một cách tối đa.
Việc chủ động tìm hiểu quy định pháp luật, chuẩn bị hồ sơ đầy đủ, cũng như thu thập chứng cứ về hành vi bạo lực là những yếu tố quan trọng, giúp quá trình giải quyết ly hôn diễn ra nhanh chóng, đúng quy định và hạn chế rủi ro phát sinh.
Trên cơ sở đó, bài viết này được Văn phòng Luật sư Đà Nẵng tổng hợp nhằm giúp người đọc có cái nhìn toàn diện hơn về ly hôn trong trường hợp có bạo lực gia đình, đồng thời cung cấp những lưu ý cần thiết để bảo vệ quyền lợi của bản thân và con cái trong suốt quá trình giải quyết vụ việc.
Trong trường hợp còn vướng mắc hoặc cần được tư vấn cụ thể về các vấn đề liên quan đến ly hôn, bạo lực gia đình, tranh chấp quyền nuôi con hoặc chia tài sản, Quý khách vui lòng liên hệ Văn phòng Luật sư Đà Nẵng qua số điện thoại 0912 987 103 hoặc đặt lịch làm việc trực tiếp tại 24 Phan Bội Châu, phường Hải Châu, thành phố Đà Nẵng để được luật sư hỗ trợ, tư vấn kịp thời.
Ngoài ra, Văn phòng Luật sư Đà Nẵng có thể hỗ trợ khách hàng các nội dung sau:
- Tư vấn pháp lý về ly hôn, tranh chấp nuôi con, tài sản;
- Hỗ trợ chuẩn bị, soạn thảo hồ sơ khởi kiện ly hôn;
- Tư vấn phương án giải quyết tài sản chung, nợ chung, … đảm bảo quyền lợi của khách hàng;
- Tư vấn về quy định cấp dưỡng nuôi con sau ly hôn, số tiền cấp dưỡng nuôi con và thời hạn cấp dưỡng nuôi con;
- Tư vấn về thủ tục, hồ sơ giấy tờ nhận nuôi con nuôi, nhận nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài;
……
Xem thêm: XỬ LÝ BẠO LỰC GIA ĐÌNH THEO QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT 2024
