CẬP NHẬT NGHỊ ĐỊNH 132/2026/NĐ-CP:NHỮNG THAY ĐỔI QUAN TRỌNG TRONG XỬ PHẠT VI PHẠM KẾ TOÁN
Nghị định 132/2026/NĐ-CP được Chính phủ ban hành ngày 06/4/2026 và chính thức có hiệu lực từ ngày 21/5/2026. Đây là văn bản sửa đổi, bổ sung Nghị định 41/2018/NĐ-CP, quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế toán và kiểm toán độc lập.
So với trước đây, nghị định mới có nhiều điểm thay đổi quan trọng, đặc biệt liên quan đến thời hiệu xử phạt, bổ sung chế tài về phòng, chống rửa tiền và mở rộng thẩm quyền của cơ quan có thẩm quyền. Những điều chỉnh này tác động trực tiếp đến doanh nghiệp, đơn vị cung cấp dịch vụ và người làm kế toán trong quá trình tuân thủ pháp luật.
Qua bài viết dưới đây, Văn phòng Luật sư Đà Nẵng sẽ tổng hợp và phân tích một cách hệ thống các quy định mới tại Nghị định 132/2026/NĐ-CP, giúp doanh nghiệp và người kế toán hiểu đúng quy định về xử phạt, áp dụng đúng trong thực tiễn và hạn chế tối đa các rủi ro pháp lý trong hoạt động.
1. Sửa đổi thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế toán
Một trong những vướng mắc lớn trong thực tiễn áp dụng pháp luật trước đây là việc xác định thời hiệu xử phạt chưa có sự thống nhất. Điều này dẫn đến nhiều tranh chấp giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp, đặc biệt trong các trường hợp vi phạm kéo dài hoặc khó xác định thời điểm kết thúc.
Theo khoản 3 Điều 3 Nghị định 41/2018/NĐ-CP (được sửa đổi tại Điều 1 Nghị định 132/2026/NĐ-CP), cách tính thời hiệu đã được làm rõ theo hướng cụ thể và dễ áp dụng hơn:
- Trường hợp hành vi vi phạm đã kết thúc: Thời hiệu được tính từ thời điểm chấm dứt hành vi vi phạm: Ví dụ: thời điểm doanh nghiệp hoàn tất việc lập và nộp báo cáo tài chính không đúng quy định, hoặc thời điểm cá nhân tự chấm dứt hành vi vi phạm
- Trường hợp hành vi vi phạm đang diễn ra: Thời hiệu được tính từ thời điểm cơ quan có thẩm quyền phát hiện hành vi vi phạm.
Quy định này đặc biệt quan trọng đối với các hành vi mang tính liên tục như không ghi chép sổ sách đầy đủ hoặc không tuân thủ quy định về lưu trữ chứng từ kế toán.
Việc sửa đổi này mang lại nhiều ý nghĩa thực tiễn:
- Giúp cơ quan chức năng có căn cứ pháp lý rõ ràng khi xác định thời điểm xử phạt;
- Hạn chế tình trạng áp dụng không thống nhất giữa các cơ quan;
- Tạo cơ sở để doanh nghiệp và người làm kế toán chủ động rà soát rủi ro và bảo vệ quyền lợi của mình;
- Giảm thiểu tranh chấp phát sinh liên quan đến thời hiệu xử phạt trong quá trình thanh tra, kiểm tra.
2. Bổ sung quy định về xử phạt vi phạm quy định về phòng, chống rửa tiền trong kinh doanh dịch vụ kế toán
Một điểm mới cần đặc biệt lưu ý của Nghị định 132/2026/NĐ-CP là việc bổ sung Điều 35a, quy định riêng về xử phạt vi phạm liên quan đến phòng, chống rửa tiền trong hoạt động kinh doanh dịch vụ này.
Trước đây, trách nhiệm này chủ yếu được điều chỉnh trong lĩnh vực ngân hàng và tài chính. Việc đưa nội dung này vào lĩnh vực kế toán cho thấy xu hướng siết chặt quản lý, đồng thời nâng cao trách nhiệm của các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ kế toán trong việc minh bạch dòng tiền.
Các hành vi vi phạm được chia thành nhiều nhóm với mức xử phạt cụ thể, phản ánh mức độ rủi ro và tính chất của từng hành vi:
| Nhóm vi phạm | Mức phạt (triệu đồng) | Hành vi cụ thể |
| Nhận biết khách hàng và đánh giá rủi ro | 10.000.000 – 15.000.000 | – Không thực hiện nhận biết khách hàng theo quy định
– Không cập nhật, xác minh thông tin khách hàng – Không đối chiếu danh sách cảnh báo, danh sách có rủi ro – Không đánh giá, không cập nhật hoặc không báo cáo kết quả đánh giá rủi ro |
| 15.000.000 – 20.000.000 | – Không xây dựng quy trình quản lý rủi ro hoặc phân loại khách hàng không đúng | |
| Quy định nội bộ và kiểm soát |
10.000.000 – 20.000.000 | – Không áp dụng quy định nội bộ về kiểm soát, kiểm toán nội bộ, phân công trách nhiệm, đào tạo |
| 20.000.000 – 30.000.000 | – Không ban hành hoặc ban hành quy định nội bộ không đúng quy định | |
| 15.000.000 – 25.000.000 | – Không cung cấp thông tin theo yêu cầu- Không lưu trữ hồ sơ hoặc không đảm bảo bảo mật thông tin | |
| Khách hàng nước ngoài có ảnh hưởng chính trị | 15.000.000 – 20.000.000 | – Không thực hiện các biện pháp kiểm soát đối với khách hàng có ảnh hưởng chính trị theo quy định |
| Giám sát giao dịch đặc biệt | 20.000.000 – 30.000.000 | – Không thực hiện giám sát các giao dịch thuộc diện phải kiểm soát theo quy định của pháp luật về phòng, chống rửa tiền |
| Báo cáo giao dịch lớn, giao dịch đáng ngờ |
8.000.000 – 12.000.000 | – Vi phạm thời hạn báo cáo hoặc báo cáo không đầy đủ (từ lần thứ ba trở lên) |
| 15.000.000 – 25.000.000 | – Không báo cáo các giao dịch có giá trị lớn, giao dịch đáng ngờ
– Không báo cáo giao dịch liên quan đến khủng bố hoặc đối tượng trong danh sách cảnh báo |
|
| Hành vi bị nghiêm cấm |
15.000.000 – 25.000.000 | – Cản trở việc cung cấp thông tin cho cơ quan có thẩm quyền |
| 30.000.000 – 40.000.000 | – Cung cấp trái phép dịch vụ nhận tiền mặt, séc hoặc công cụ thanh toán | |
| 40.000.000 – 50.000.000 | – Tổ chức hoặc tham gia hoạt động rửa tiền chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự
– Duy trì quan hệ với ngân hàng vỏ bọc – Không tố giác hành vi tài trợ khủng bố – Lợi dụng việc tạm ngừng lưu thông tài sản hoặc cung cấp nguồn lực cho tổ chức bị cấm |
3. Sửa đổi, bổ sung thẩm quyền xử phạt
Bên cạnh việc bổ sung hành vi vi phạm, Điều 4 Nghị định này còn mở rộng thẩm quyền xử phạt cho nhiều cơ quan, nhằm tăng tính chủ động và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực kế toán. Cụ thể:
(1) Đối với Thanh tra Ngân hàng Nhà nước:
Theo Điều 70a được bổ sung:
- Thanh tra viên có quyền phạt tiền đến 5.000.000 đồng;
- Chánh Thanh tra có quyền phạt đến 50.000.000 đồng;
- Có thể áp dụng các biện pháp bổ sung như tước chứng chỉ hành nghề hoặc đình chỉ hoạt động
dịch vụ kế toán.
Việc bổ sung thẩm quyền này phù hợp với việc tăng cường quản lý các hành vi liên quan đến phòng, chống rửa tiền.
(2) Đối với Chủ tịch UBND cấp xã: Được mở rộng đáng kể thẩm quyền xử phạt
- Có thể phạt tiền đến 25.000.000 đồng;
- Có quyền tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm;
- Có thể áp dụng biện pháp đình chỉ hoạt động hoặc tước giấy chứng nhận hành nghề.
Quy định này giúp xử lý nhanh các vi phạm phát sinh tại địa phương.
(3) Đối với Thanh tra Tài chính: Điều chỉnh rõ thẩm quyền của Giám đốc Sở Tài chính, Cục trưởng Cục Quản lý kế toán – Bộ Tài chính và các Trưởng đoàn kiểm tra.
Việc phân định rõ thẩm quyền giúp tránh chồng chéo và nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan.
4. Bổ sung quy định xử lý vi phạm trên môi trường điện tử
Ngoài ra, Nghị định 132/2026/NĐ-CP còn bổ sung quy định về xử lý vi phạm trên môi trường điện tử tại Điều 71a. Theo đó, việc xử phạt vi phạm có thể được thực hiện hoàn toàn hoặc một phần bằng phương thức điện tử:
- Lập và ký biên bản vi phạm dưới dạng điện tử;
- Gửi quyết định xử phạt qua hệ thống điện tử;
- Thực hiện nộp phạt trực tuyến thông qua Cổng dịch vụ công Quốc gia.
Việc áp dụng công nghệ trong xử lý vi phạm mang lại nhiều lợi ích:
- Tiết kiệm thời gian và chi phí cho cả cơ quan quản lý và doanh nghiệp;
- Tăng tính minh bạch, hạn chế sai sót trong quá trình xử lý;
- Phù hợp với xu hướng chuyển đổi số trong quản lý nhà nước.
Có thể thấy, Nghị định 132/2026/NĐ-CP đã tạo ra những thay đổi đáng kể trong cơ chế xử phạt vi phạm trong lĩnh vực kế toán, đặc biệt theo hướng minh bạch hơn, chặt chẽ hơn và tiệm cận với các chuẩn mực quản lý rủi ro hiện đại. Việc làm rõ thời hiệu xử phạt, bổ sung chế tài liên quan đến phòng, chống rửa tiền cũng như mở rộng thẩm quyền của cơ quan có thẩm quyền sẽ tác động trực tiếp đến cách thức doanh nghiệp tổ chức và vận hành hệ thống kế toán.
Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp và người làm kế toán không chỉ cần nắm đúng quy định mà còn phải chủ động xây dựng cơ chế kiểm soát nội bộ, nhận diện rủi ro và tuân thủ đầy đủ các nghĩa vụ pháp lý để hạn chế tối đa nguy cơ bị xử phạt.
Bài viết này được Văn phòng Luật sư Đà Nẵng tổng hợp và phân tích từ các quy định pháp luật hiện hành nhằm giúp doanh nghiệp có cái nhìn toàn diện hơn về những điểm mới của Nghị định trên trong lĩnh vực kế toán theo quy định mới nhất năm 2026.
Trong trường hợp còn vướng mắc hoặc cần được tư vấn cụ thể về quy định xử phạt vi phạm hành chính, xây dựng quy trình tuân thủ, kiểm soát rủi ro hoặc rà soát hệ thống kế toán, Quý khách vui lòng liên hệ Văn phòng Luật sư Đà Nẵng qua số điện thoại 0912 987 103 hoặc đặt lịch làm việc trực tiếp tại 24 Phan Bội Châu, phường Hải Châu, thành phố Đà Nẵng để được luật sư hỗ trợ kịp thời và hiệu quả.
Ngoài ra, Văn phòng Luật sư Đà Nẵng còn cung cấp đa dạng các dịch vụ trong lĩnh vực hành chính, hỗ trợ khách hàng xử lý hồ sơ và bảo vệ quyền lợi một cách hiệu quả:
- Tư vấn và hỗ trợ soạn thảo đơn khiếu nại quyết định hành chính, hành vi hành chính, đơn khởi kiện và các văn bản pháp lý liên quan;
- Tư vấn chuyên sâu về khiếu nại hành chính, khiếu nại đất đai, cũng như các vấn đề liên quan đến xử phạt hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ, an ninh trật tự và các lĩnh vực khác;
- Hướng dẫn và thực hiện các thủ tục hành chính như thủ tục đất đai, thủ tục lao động và các thủ tục pháp lý phát sinh trong thực tế;
- Tư vấn quy định về xử phạt hành chính trong nhiều lĩnh vực, bao gồm thuế, giao thông, an ninh trật tự, giúp khách hàng hiểu rõ mức xử phạt và phương án xử lý phù hợp;
- Tham gia giải quyết tranh chấp hành chính, đại diện bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng trong quá trình làm việc với cơ quan nhà nước có thẩm quyền;
- Tư vấn các vấn đề pháp luật hành chính khác theo nhu cầu cụ thể của từng khách hàng;
…………….
Xem thêm: QUYỀN IM LẶNG TRONG TỐ TỤNG HÌNH SỰ: NGƯỜI BỊ BUỘC TỘI CÓ ĐƯỢC GIỮ IM LẶNG KHÔNG?
Xem thêm: CÁC TÌNH TIẾT GIẢM NHẸ TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ THEO BỘ LUẬT HÌNH SỰ 2015.
