AI ĐƯỢC NUÔI CON SAU LY HÔN NĂM 2026? CÁC TIÊU CHÍ THỰC TIỄN TÒA ÁN ĐANG ÁP DỤNG VÀ CÁCH CHỨNG MINH ĐỂ GIÀNH QUYỀN NUÔI CON
Ly hôn không chỉ là việc chấm dứt quan hệ vợ chồng mà còn kéo theo những tranh chấp phức tạp liên quan đến con chung. Trong thực tiễn giải quyết tại Tòa án năm 2026, vấn đề xác định người trực tiếp nuôi con luôn là nội dung nhạy cảm, đòi hỏi sự đánh giá toàn diện dựa trên nhiều yếu tố khác nhau, thay vì chỉ dựa vào thu nhập, nguồn tài chính kinh tế thông thường như trước đây.
Qua bài viết này, Văn phòng Luật sư Đà Nẵng sẽ phân tích cụ thể các căn cứ pháp lý hiện hành liên quan đến việc giao con sau ly hôn, đồng thời làm rõ các tiêu chí mà Tòa án đang áp dụng trong thực tiễn xét xử.
1. Quy định pháp lý hiện hành về việc nuôi con sau ly hôn
Các quy định pháp luật hiện hành tập trung vào nguyên tắc bảo đảm lợi ích toàn diện của trẻ và được Tòa án vận dụng linh hoạt trong từng vụ việc cụ thể.
(1) Nguyên tắc ưu tiên lợi ích của con khi không thỏa thuận được
Tại Khoản 2 Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, Khi cha mẹ không đạt được thỏa thuận, Tòa án sẽ là cơ quan quyết định người trực tiếp nuôi con:
- Pháp luật yêu cầu phải lựa chọn bên có điều kiện tốt hơn về mọi mặt, không chỉ dừng lại ở yếu tố tài chính.
- Việc đánh giá bao gồm tổng hợp nhiều yếu tố như khả năng chăm sóc, môi trường sống, sự ổn định và sự gắn bó với trẻ.
- Đối với trẻ từ đủ 7 tuổi trở lên, nguyện vọng của con là yếu tố bắt buộc phải xem xét, nhưng không mang tính quyết định tuyệt đối.
Trên thực tế, nhiều trường hợp dù con có mong muốn ở với một bên, Tòa vẫn có thể quyết định ngược lại nếu xét thấy không đảm bảo lợi ích lâu dài.
(2) Đối với trẻ dưới 36 tháng tuổi
Pháp luật hiện hành có xu hướng ưu tiên giao con nhỏ cho mẹ trực tiếp nuôi nhằm đảm bảo sự phát triển tự nhiên của trẻ trong giai đoạn đầu đời. Trẻ dưới 36 tháng tuổi thông thường sẽ được giao cho mẹ.
Tuy nhiên, quy định này không mang tính tuyệt đối, và vẫn có thể bị loại trừ trong các trường hợp:
- Người mẹ không đủ điều kiện chăm sóc, nuôi dưỡng.
- Hai bên có thỏa thuận khác phù hợp hơn với lợi ích của con.
Điều này cho thấy, dù có yếu tố ưu tiên, nhưng tiêu chí cốt lõi vẫn là điều kiện thực tế và lợi ích của trẻ.
(Căn cứ tại Khoản 3 Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014)
(3) Quyền và nghĩa vụ của người không trực tiếp nuôi con
Sau ly hôn, người không trực tiếp nuôi con không bị cắt đứt quan hệ với con. Pháp luật vẫn bảo đảm các quyền và nghĩa vụ cơ bản:
- Có quyền thăm nom, chăm sóc và giáo dục con.
- Có nghĩa vụ cấp dưỡng theo quy định.
Trong thực tiễn xét xử, Tòa án đánh giá rất kỹ yếu tố này.
- Bên nào thể hiện thiện chí, tạo điều kiện cho việc thăm nom thường được đánh giá tích cực.
- Ngược lại, hành vi cản trở hoặc gây khó khăn có thể trở thành bất lợi khi xem xét quyền nuôi con.
(Căn cứ tại Điều 82 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014)
(4) Giới hạn trong việc thay đổi người trực tiếp nuôi con
Sau khi đã có quyết định của Tòa án, việc thay đổi người nuôi con không diễn ra tùy ý mà phải đáp ứng điều kiện pháp luật chặt chẽ. Quy định tại Khoản 2 Điều 84 Luật này, chỉ được thay đổi khi:
- Hai bên có thỏa thuận mới phù hợp với lợi ích của con.
- Người đang trực tiếp nuôi không còn đủ điều kiện chăm sóc.
Điều này tạo ra sự ổn định pháp lý cho trẻ.
- Người đã được giao quyền nuôi con sẽ có vị thế tương đối vững nếu vẫn đảm bảo tốt việc chăm sóc.
- Ngược lại, nếu vi phạm nghĩa vụ hoặc để xảy ra ảnh hưởng tiêu cực đến trẻ, quyết định này hoàn toàn có thể bị thay đổi.
Các quy định pháp luật hiện hành không trao quyền nuôi con một cách mặc định cho bất kỳ bên nào. Toàn bộ cơ chế được xây dựng tập trung mục đích cốt lõi: Bảo đảm lợi ích tốt nhất cho con trẻ trong cả hiện tại và tương lai.
Do đó, việc hiểu đúng các quy định này không chỉ giúp xác định lợi thế pháp lý, mà còn là cơ sở để xây dựng chiến lược chứng minh phù hợp khi tham gia giải quyết tranh chấp.
2. Các tiêu chí Tòa án sử dụng để đánh giá quyền nuôi con trong thực tiễn năm 2026
Khi giải quyết tranh chấp nuôi con, Tòa án không chỉ dừng lại ở việc áp dụng quy định chung, mà còn phải đánh giá một cách toàn diện các yếu tố liên quan đến quyền lợi của trẻ.
Theo khoản 2 Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, việc giao con được đặt trên nguyên tắc bảo đảm quyền lợi về mọi mặt của con trẻ. Để làm rõ nguyên tắc này, Điều 6 Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP đã hướng dẫn cụ thể các tiêu chí mà Tòa án cần xem xét trong thực tiễn xét xử.
Các tiêu chí này không tồn tại độc lập mà luôn được đánh giá tổng hợp, có đối chiếu giữa hai bên cha và mẹ để đưa ra quyết định cuối cùng.
(1) Điều kiện và khả năng thực tế trong việc chăm sóc, nuôi dưỡng con
Đây là tiêu chí nền tảng, nhưng không chỉ giới hạn ở thu nhập. Tòa án xem xét khả năng trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục con trong điều kiện thực tế:
- Bao gồm cả khả năng bảo vệ con khỏi các nguy cơ như bạo lực, xâm hại hoặc môi trường không lành mạnh.
- Yếu tố thời gian dành cho con và sự trực tiếp chăm sóc cũng được đánh giá song song với điều kiện kinh tế.
Trong nhiều vụ việc, người có thu nhập cao nhưng không trực tiếp chăm sóc con vẫn bị đánh giá thấp hơn.
(2) Bảo đảm quyền của con được duy trì mối quan hệ với cả cha và mẹ
Bên cạnh việc xác định người trực tiếp nuôi, pháp luật còn bảo vệ quyền của trẻ được duy trì mối quan hệ với người còn lại.
Nội dung này gắn liền với quy định về quyền và nghĩa vụ thăm nom, chăm sóc, giáo dục con của người không trực tiếp nuôi Tòa án đánh giá thái độ hợp tác, thiện chí của mỗi bên trong việc tạo điều kiện cho con giữ mối quan hệ gia đình.
Trường hợp một bên có hành vi cản trở việc thăm nom có thể bị xem là không bảo đảm quyền lợi tinh thần của trẻ.
(3) Mức độ gắn bó, thân thiết giữa con và cha hoặc mẹ
Yếu tố tình cảm được xem xét dựa trên quá trình thực tế trước khi ly hôn, ví dụ:
- Ai là người trực tiếp chăm sóc con trong thời gian dài;
- Mức độ gắn bó, tin tưởng và phụ thuộc của trẻ đối với từng bên;
- Thói quen sinh hoạt và sự ổn định tâm lý khi ở với mỗi người;
Đối với trẻ nhỏ, tiêu chí này thường có giá trị rất lớn và có thể ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả giải quyết.
(4) Sự quan tâm thực tế dành cho con trong đời sống hàng ngày
Tòa án không chỉ căn cứ vào lời trình bày, mà yêu cầu phải có cơ sở chứng minh cụ thể, ví dụ:
- Ai là người đưa đón con đi học, tham gia họp phụ huynh;
- Ai theo sát việc học tập, sinh hoạt;
- Ai trực tiếp chăm sóc khi con ốm đau hoặc gặp vấn đề.
Đây là tiêu chí phản ánh rõ nhất vai trò thực tế của mỗi bên, đồng thời cũng là nội dung dễ chứng minh bằng tài liệu như hóa đơn, sổ khám bệnh, hình ảnh hoặc lời khai của người liên quan.
(5) Bảo đảm sự ổn định về môi trường sống và học tập của trẻ
Pháp luật hướng tới việc hạn chế tối đa những thay đổi đột ngột có thể ảnh hưởng đến tâm lý của trẻ sau ly hôn:
- Tòa án xem xét nơi ở hiện tại, điều kiện sinh hoạt và môi trường xung quanh;
- Đánh giá khả năng duy trì trường học, bạn bè và thói quen sinh hoạt quen thuộc;
- Ưu tiên phương án giúp trẻ tiếp tục cuộc sống ổn định thay vì phải thích nghi lại từ đầu.
Trong nhiều trường hợp, yếu tố ổn định được đánh giá cao hơn so với những kế hoạch hoặc điều kiện chưa thực sự chắc chắn.
(6) Bảo đảm mối quan hệ với anh, chị, em ruột
Đối với gia đình có nhiều con, việc tách các con ra sống riêng có thể gây ảnh hưởng đến tâm lý và sự phát triển tự nhiên:
- Tòa án xem xét nguyện vọng của các con về việc tiếp tục sống cùng nhau.
- Ưu tiên giải pháp giữ các con trong cùng một môi trường nếu điều kiện cho phép.
Đây là yếu tố mang tính nhân văn, thường được cân nhắc kỹ trong thực tiễn xét xử.
(7) Đánh giá lợi ích lâu dài của con về mọi mặt
Đây là tiêu chí tổng hợp, bao trùm toàn bộ các yếu tố còn lại và có ý nghĩa quyết định trong nhiều vụ việc. Không chỉ xem xét điều kiện hiện tại, mà còn đánh giá khả năng bảo đảm sự phát triển lâu dài, bao gồm sức khỏe thể chất, sự ổn định tâm lý và môi trường giáo dục phù hợp
Tòa án có thể cân nhắc định hướng phát triển của trẻ trong tương lai khi so sánh điều kiện của hai bên cha mẹ.
Trong một số trường hợp, tiêu chí này có thể làm thay đổi toàn bộ kết quả nếu Tòa nhận thấy một bên có khả năng bảo đảm tốt hơn cho sự phát triển lâu dài của trẻ.
3. Các cách chứng minh hiệu quả để giành quyền nuôi con
Tòa án không đánh giá dựa trên lời nói, mà dựa trên tài liệu, chứng cứ và các yếu tố thể hiện trong thực tế đời sống của trẻ. Vì vậy, việc chuẩn bị chứng cứ cần được thực hiện có định hướng, bám sát các tiêu chí mà Tòa án xem xét.
(1) Xây dựng hồ sơ chứng minh quá trình trực tiếp chăm sóc con
Điều này giúp thể hiện rõ ai là người thực sự gắn bó và chịu trách nhiệm chính trong việc nuôi dưỡng con trước khi xảy ra tranh chấp.
(2) Thu thập chứng cứ về điều kiện và hành vi của bên còn lại
Trong trường hợp có căn cứ, việc chứng minh hạn chế của bên còn lại là yếu tố quan trọng để Tòa án có cơ sở so sánh, ví dụ:
- Các hành vi ảnh hưởng đến trẻ như bạo lực, bỏ bê, thiếu trách nhiệm;
- Lối sống không phù hợp với việc chăm sóc, giáo dục con;
- Điều kiện sinh hoạt không bảo đảm an toàn hoặc ổn định.
Nguồn chứng cứ có thể bao gồm:
- Xác nhận của cơ quan công an hoặc chính quyền địa phương;
- Lời khai của hàng xóm hoặc người thân;
- Tài liệu, hình ảnh, ghi nhận thực tại.
(3) Ghi nhận và tôn trọng nguyện vọng của con đúng cách
Đối với trẻ từ đủ 7 tuổi, pháp luật yêu cầu phải xem xét ý kiến của con khi quyết định người trực tiếp nuôi.
- Cần để con bày tỏ quan điểm một cách tự nhiên, không bị tác động.
- Tránh việc định hướng, gây áp lực hoặc tạo ảnh hưởng tâm lý.
(4) Thể hiện phương án chăm sóc con một cách hợp lý và thiện chí
Ngoài điều kiện hiện tại, Tòa án còn xem xét cách mỗi bên dự kiến tổ chức việc chăm sóc con sau ly hôn.
Đề xuất phương án thăm nom rõ ràng, tạo điều kiện cho con duy trì mối quan hệ với người còn lại
- Cam kết và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ cấp dưỡng theo quy định.
- Thể hiện thái độ hợp tác, đặt lợi ích của con lên trên mâu thuẫn giữa hai bên. Đây là yếu tố giúp Tòa án đánh giá về trách nhiệm và nhận thức của người trực tiếp nuôi.
(5) Chứng minh điều kiện sống ổn định và lâu dài
Tính ổn định là yếu tố được ưu tiên trong hầu hết các vụ án liên quan đến trẻ em.
- Cung cấp giấy tờ chứng minh chỗ ở hợp pháp và ổn định.
- Xác nhận nơi cư trú, điều kiện sinh hoạt thực tế.
- Thông tin về trường học, môi trường học tập và sinh hoạt của con.
Tòa án thường đánh giá cao những điều kiện đã tồn tại và được duy trì ổn định, hơn là các kế hoạch hoặc dự kiến chưa được thực hiện.
Việc xác định người trực tiếp nuôi con sau ly hôn không phải là kết quả của suy đoán hay ưu tiên mặc định cho bất kỳ bên nào. Toàn bộ quá trình giải quyết đều xoay quanh việc đánh giá ai là người có khả năng bảo đảm tốt nhất quyền lợi về mọi mặt của trẻ, từ điều kiện chăm sóc thực tế, môi trường sống cho đến sự phát triển lâu dài.
Trên đây là nội dung được tổng hợp và phân tích từ các quy định pháp luật hiện hành cùng với thực tiễn xét xử, nhằm giúp người đọc có cái nhìn rõ hơn về cách Tòa án xem xét và quyết định quyền nuôi con sau ly hôn. Trong trường hợp còn vướng mắc hoặc cần được tư vấn cụ thể đối với từng tình huống, bạn có thể liên hệ Văn phòng Luật sư Đà Nẵng qua số điện thoại 0912 987 103 hoặc đặt lịch làm việc trực tiếp tại 24 Phan Bội Châu, phường Hải Châu, thành phố Đà Nẵng để được luật sư hỗ trợ và hướng dẫn chi tiết.
Ngoài ra, Văn phòng Luật sư Đà Nẵng có thể hỗ trợ khách hàng các nội dung sau:
- Tư vấn pháp lý về ly hôn, tranh chấp nuôi con, tài sản;
- Hỗ trợ chuẩn bị, soạn thảo hồ sơ khởi kiện ly hôn;
- Tư vấn phương án giải quyết tài sản chung, nợ chung, … đảm bảo quyền lợi của khách hàng;
- Tư vấn về quy định cấp dưỡng nuôi con sau ly hôn, số tiền cấp dưỡng nuôi con và thời hạn cấp dưỡng nuôi con;
- Tư vấn về thủ tục, hồ sơ giấy tờ nhận nuôi con nuôi, nhận nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài.
……
Xem thêm: NGUYÊN TẮC CHIA TÀI SẢN CỦA VỢ CHỒNG KHI LY HÔN THEO QUY ĐỊNH MỚI NHẤT NĂM 2026.
