BÌNH ỔN GIÁ XĂNG DẦU NĂM 2026: CÁC TRÁCH NHIỆM PHÁP LÝ DOANH NGHIỆP PHẢI BIẾT THEO KẾT LUẬN 14-KL/TW VÀ NGHỊ ĐỊNH 72/2026/NĐ-CP
Trong năm 2026, thị trường xăng dầu trong nước đang chịu tác động mạnh từ biến động giá năng lượng toàn cầu, đặc biệt trong bối cảnh tình hình chính trị quốc tế diễn ra căng thẳng. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với cơ quan quản lý nhà nước trong việc sử dụng các công cụ điều hành nhằm kiểm soát giá và ổn định thị trường.
Trên cơ sở đó, Bộ Chính trị đã ban hành Kết luận số 14-KL/TW ngày 20/3/2026, định hướng toàn diện về bảo đảm nguồn cung và bình ổn giá xăng dầu. Đồng thời, Chính phủ cũng ban hành Nghị định 72/2026/NĐ-CP nhằm điều chỉnh thuế nhập khẩu ưu đãi xuống mức 0%, qua đó trực tiếp tác động đến chi phí đầu vào và cơ chế hình thành giá.
Qua bài viết dưới đây, Văn phòng Luật sư Đà Nẵng sẽ phân tích chi tiết cơ chế bình ổn giá xăng dầu năm 2026 theo các quy định pháp luật hiện hành, đồng thời làm rõ các nghĩa vụ pháp lý trọng tâm mà doanh nghiệp cần tuân thủ trong giai đoạn đặc biệt này.
1. Bối cảnh bình ổn giá xăng dầu 2026 và cơ sở pháp lý liên quan
Thời gian gần đây, giá xăng dầu trên thế giới có nhiều biến động, kéo theo áp lực trực tiếp đến giá bán lẻ trong nước. Sự thay đổi này không chỉ ảnh hưởng đến chi phí sản xuất, vận tải mà còn tác động đến ổn định kinh tế chung.
Trước tình hình đó, cơ quan quản lý nhà nước đã ban hành các chính sách điều hành theo hướng chủ động kiểm soát và can thiệp kịp thời vào thị trường xăng dầu.
Cụ thể, ngày 20/3/2026, Bộ Chính trị ban hành Kết luận số 14-KL/TW, yêu cầu các cơ quan liên quan: “Bám sát diễn biến cung – cầu – giá xăng dầu thế giới để chủ động xây dựng kịch bản ứng phó hiệu quả.”
Điều này cho thấy việc điều hành giá không còn mang tính phản ứng sau khi giá biến động, mà chuyển sang theo dõi sát thị trường và chuẩn bị sẵn phương án xử lý.
Mặt khác, Chính phủ ban hành Nghị định 72/2026/NĐ-CP, sửa đổi Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi tại Nghị định 26/2023/NĐ-CP. Thuế nhập khẩu được điều chỉnh về 0% đối với một số mặt hàng xăng dầu và nguyên liệu quan trọng, bao gồm:
- Xăng động cơ không pha chì và nguyên liệu pha chế xăng (mã HS 2710.12);
- Dầu diesel, nhiên liệu bay, dầu hỏa (kerosene);
- Một số nguyên liệu hóa dầu như condensate, xylen, p-xylen.
Việc giảm thuế này giúp giảm chi phí nhập khẩu, từ đó góp phần hạ áp lực lên giá bán trong nước.
Về thời hạn áp dụng, theo khoản 2 Điều 2 Nghị định trên:
- Chính sách có hiệu lực từ ngày 09/3/2026 đến hết ngày 30/4/2026;
- Có thể được xem xét gia hạn tùy theo tình hình thực tế.
Điều này cho thấy đây là biện pháp điều hành mang tính ngắn hạn, được sử dụng để xử lý nhanh các biến động của thị trường.
Các chính sách nêu trên hướng đến mục tiêu chung:
- Giảm chi phí nhập khẩu cho doanh nghiệp;
- Tăng nguồn cung xăng dầu trên thị trường;
- Hỗ trợ vận hành Quỹ Bình ổn giá (BOG);
- Kiểm soát giá bán lẻ theo nguyên tắc của Luật Giá 2023.
2. Trách nhiệm pháp lý doanh nghiệp cần thực hiện
(1) Thực hiện đúng việc trích lập và sử dụng Quỹ Bình ổn giá (BOQ)
Theo quy định tại khoản 27 Điều 1 Nghị định 95/2021/NĐ-CP và Điều 2 Thông tư 103/2021/TT-BTC, thương nhân đầu mối phải thực hiện việc trích lập và sử dụng Quỹ Bình ổn giá theo đúng hướng dẫn của cơ quan điều hành.
Việc chi sử dụng quỹ chỉ được thực hiện khi có thông báo từ Liên Bộ Công Thương – Tài chính, thường áp dụng trong trường hợp giá cơ sở tăng và có nguy cơ ảnh hưởng đến thị trường trong nước.
Bên cạnh đó, theo Điều 37 Nghị định 83/2014/NĐ-CP, sửa đổi bổ sung bởi Khoản 26 Điều 1 Nghị định 95/2021/NĐ-CP, doanh nghiệp có trách nhiệm:
- Công bố số tiền trích lập;
- Công bố số tiền đã sử dụng;
- Công bố số dư quỹ.
Các thông tin này phải được cập nhật định kỳ trên website của doanh nghiệp để đảm bảo minh bạch.
(2) Kiểm soát hành vi giữ hàng chờ tăng giá và vi phạm trong kinh doanh xăng dầu
Theo Kết luận 14-KL/TW, yêu cầu đặt ra: “Tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm tình trạng giữ hàng để trục lợi và gian lận trong kinh doanh”. Điều này có nghĩa doanh nghiệp phải đảm bảo việc bán hàng diễn ra bình thường, không được lợi dụng biến động giá để thu lợi không đúng quy định.
Cụ thể, doanh nghiệp cần tránh các hành vi sau:
- Giữ hàng lại, không bán ra thị trường nhằm chờ giá tăng;
- Tự ý điều chỉnh giá bán không theo kỳ điều hành của cơ quan có thẩm quyền;
- Thực hiện các hành vi gian lận trong quá trình kinh doanh.
Những hành vi này có thể làm thiếu nguồn cung trên thị trường và gây ảnh hưởng đến mặt bằng giá chung.
Về xử lý vi phạm, theo Nghị định 99/2020/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 17/2022/NĐ-CP):
- Hành vi tự ý tăng giá có thể bị phạt tiền từ 5 đến 10 triệu đồng theo Điều 21;
- Hành vi giữ hàng gây thiếu hụt nguồn cung có thể bị xử phạt ở mức cao hơn.
Trong trường hợp nghiêm trọng, doanh nghiệp còn có thể:
- Bị đình chỉ hoạt động kinh doanh;
- Bị kiểm tra, giám sát chặt chẽ hơn trong các kỳ tiếp theo.
(3) Thực hiện đầy đủ nghĩa vụ báo cáo về nguồn cung và tồn kho
Trong giai đoạn kiểm soát chặt thị trường, doanh nghiệp đầu mối phải thực hiện báo cáo định kỳ theo yêu cầu của cơ quan quản lý.
Theo Thông tư 18/2025/TT-BCT và chỉ đạo của Bộ Công Thương, nội dung báo cáo bao gồm:
- Sản lượng nhập khẩu;
- Lượng hàng tồn kho;
- Khả năng cung ứng ra thị trường.
Việc báo cáo đầy đủ và đúng thời hạn giúp cơ quan quản lý theo dõi sát nguồn cung, từ đó đưa ra phương án điều hành phù hợp.
(4) Áp dụng đúng mức thuế nhập khẩu 0% theo quy định
Theo Nghị định 72/2026/NĐ-CP, mức thuế nhập khẩu ưu đãi 0% chỉ áp dụng đối với các một số mặt hàng xăng, dầu, nguyên liệu sản xuất xăng, dầu thuộc danh mục quy định.
Doanh nghiệp cần lưu ý:
- Chỉ áp dụng đúng đối tượng hàng hóa thuộc phụ lục Nghị định này.
- Tuân thủ đúng thời gian hiệu lực của chính sách.
Sau ngày 30/4/2026 (hoặc thời điểm được gia hạn), mức thuế sẽ quay về theo Nghị định 26/2023/NĐ-CP.
Ngoài ra, doanh nghiệp phải lưu giữ đầy đủ hồ sơ, chứng từ nhập khẩu để phục vụ công tác kiểm tra, thanh tra thuế.
(5) Chủ động xây dựng phương án ứng phó trong hoạt động kinh doanh
Theo định hướng tại Kết luận số 14-KL/TW, doanh nghiệp không chỉ tuân thủ quy định mà còn phải chủ động thích ứng với biến động của thị trường.
Cụ thể, doanh nghiệp cần:
- Theo dõi diễn biến giá xăng dầu;
- Xây dựng kế hoạch sử dụng nhiên liệu hợp lý;
- Tìm kiếm và đa dạng hóa nguồn cung;
Đây là cơ sở để duy trì hoạt động ổn định trong bối cảnh thị trường có nhiều biến động.
(6) Công khai minh bạch giá bán lẻ và thông tin Quỹ BOG
Doanh nghiệp phải thực hiện niêm yết và công bố thông tin giá bán theo đúng quy định. Cụ thể:
- Niêm yết giá bán lẻ tại cửa hàng;
- Công bố giá cơ sở trong từng kỳ điều hành;
- Công khai thông tin liên quan đến việc sử dụng Quỹ Bình ổn giá.
(7) Theo dõi và cập nhật kịp thời các quy định mới
Hiện nay, cơ quan quản lý đang tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý về kinh doanh xăng dầu. Một số nội dung đang được lấy ý kiến, trong đó có đề xuất cho phép áp dụng biện pháp bình ổn khi giá tăng mạnh trong thời gian ngắn.
Doanh nghiệp cần thường xuyên cập nhật chính sách mới để:
- Điều chỉnh kế hoạch kinh doanh;
- Rà soát hợp đồng liên quan;
- Hạn chế rủi ro pháp lý trong tương lai.
3. So sánh chính sách bình ổn giá xăng dầu trước và sau năm 2026
| Tiêu chí | Trước năm 2026 | Năm 2026 (hiện hành) | Nhận định |
| Thuế nhập khẩu | 7% – 10% (theo Nghị định 26/2023/NĐ-CP) | 0% (theo Nghị định 72/2026/NĐ-CP) | Giảm mạnh chi phí đầu vào |
| Công cụ bình ổn giá | Chủ yếu sử dụng Quỹ Bình ổn giá | Kết hợp Quỹ + chính sách thuế + điều hành | Điều hành linh hoạt hơn |
| Xử lý vi phạm | Áp dụng theo Nghị định 99/2020/NĐ-CP | Tăng cường kiểm tra theo Kết luận 14-KL/TW | Siết chặt quản lý thị trường |
| Quản lý nguồn cung | Chưa kiểm soát chặt | Tăng cường báo cáo, giám sát đầu mối | Chủ động kiểm soát nguồn hàng |
| Định hướng dài hạn | Chưa rõ ràng | Định hướng xây dựng dự trữ xăng dầu quốc gia | Hướng tới ổn định lâu dài |
Có thể thấy, chính sách bình ổn giá xăng dầu năm 2026 không chỉ dừng lại ở việc điều chỉnh thuế hay sử dụng Quỹ Bình ổn giá, mà là sự kết hợp đồng bộ giữa nhiều công cụ điều hành khác nhau, từ chính sách tài khóa đến cơ chế quản lý thị trường.
Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu cần chủ động cập nhật quy định, tuân thủ đầy đủ nghĩa vụ về giá, nguồn cung và báo cáo, đồng thời xây dựng phương án ứng phó phù hợp với diễn biến thị trường. Việc hiểu đúng và thực hiện đúng các quy định pháp luật không chỉ giúp hạn chế rủi ro xử phạt, mà còn đảm bảo hoạt động kinh doanh ổn định và bền vững.
Trên đây là các nội dung được Văn phòng Luật sư Đà Nẵng tổng hợp và phân tích dựa trên các quy định pháp luật liên quan, nhằm giúp bạn đọc có cái nhìn đầy đủ và rõ ràng hơn về cơ chế bình ổn giá xăng dầu trong năm 2026.
Trong trường hợp còn vướng mắc hoặc cần được tư vấn cụ thể về các vấn đề liên quan đến thuế, hoạt động kinh doanh và nghĩa vụ tài chính, Quý khách có thể liên hệ Văn phòng Luật sư Đà Nẵng qua số điện thoại 0912 987 103 hoặc đặt lịch làm việc trực tiếp tại 24 Phan Bội Châu, phường Hải Châu, thành phố Đà Nẵng để được luật sư hỗ trợ và tư vấn chi tiết.
Ngoài ra, Văn phòng Luật sư Đà Nẵng cung cấp các dịch vụ liên quan đến doanh nghiệp – đầu tư dưới đây:
- Tư vấn thay đổi tên doanh nghiệp, địa chỉ trụ sở chính, vốn điều lệ…;
- Hỗ trợ soạn thảo hồ sơ thông báo thay đổi giấy phép kinh doanh;
- Hỗ trợ doanh nghiệp nộp hồ sơ tại cơ quan có thẩm quyền;
- Tư vấn các thủ tục sau khi thay đổi;
- Tư vấn thường xuyên các hoạt động doanh nghiệp;
……….
Xem thêm: BÃI BỎ THUẾ KHOÁN TỪ NĂM 2026: NHỮNG VẤN ĐỀ CẦN LƯU Ý ĐỐI VỚI HỘ KINH DOANH VÀ CÁ NHÂN KINH DOANH.
