BÃI BỎ THUẾ KHOÁN TỪ NĂM 2026: NHỮNG VẤN ĐỀ CẦN LƯU Ý ĐỐI VỚI HỘ KINH DOANH VÀ CÁ NHÂN KINH DOANH
Thuế khoán từ lâu là phương thức quản lý thuế phổ biến đối với các mô hình kinh doanh nhỏ lẻ tại Việt Nam. Cơ chế này được đánh giá là đơn giản, thuận tiện, phù hợp với những trường hợp chưa thực hiện đầy đủ chế độ kế toán.
Tuy nhiên, trong bối cảnh chuyển đổi số và yêu cầu minh bạch hóa hoạt động quản lý thuế, chủ trương bãi bỏ thuế khoán từ năm 2026 đang nhận được nhiều sự quan tâm. Trên thực tế, không ít hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh băn khoăn liệu việc thay đổi này có làm tăng nghĩa vụ thuế hay không, có bắt buộc phải thực hiện kế toán, hóa đơn điện tử hay không và cần chuẩn bị những gì để tránh rủi ro pháp lý.
Việc hiểu rõ lộ trình điều chỉnh và căn cứ pháp lý liên quan đến thuế khoán có ý nghĩa quan trọng, giúp các chủ thể này chủ động thích ứng với phương thức quản lý mới. Trong bài viết dưới đây, văn phòng luật sư Đà Nẵng sẽ phân tích các cơ sở pháp lý và những vấn đề cần lưu ý khi chuyển đổi từ phương pháp khoán thuế sang phương pháp kê khai.
1.Tại sao thuế khoán không còn phù hợp trong bối cảnh hiện nay?
Thuế khoán (phương pháp khoán thuế) là cơ chế xác định thuế giá trị gia tăng (GTGT) và thuế thu nhập cá nhân (TNCN) trên cơ sở doanh thu do cơ quan thuế ấn định, thay vì căn cứ vào số liệu kê khai từ hóa đơn, chứng từ thực tế. Nội dung này được quy định tại Điều 51 Luật Quản lý thuế năm 2019, áp dụng đối với các hộ và cá nhân có quy mô nhỏ hoặc chưa đáp ứng điều kiện kê khai theo phương pháp khấu trừ.
Ví dụ, trong lĩnh vực bán lẻ hàng hóa, mức thuế hiện hành được xác định là 1% thuế giá trị gia tăng và 0,5% thuế thu nhập cá nhân tính trên doanh thu. Đây là tỷ lệ áp dụng khi hộ kinh doanh thực hiện nộp thuế theo phương pháp trực tiếp. Trường hợp đáp ứng đủ điều kiện theo quy định, hộ kinh doanh cũng có thể tự nguyện đăng ký áp dụng phương pháp khấu trừ tương tự doanh nghiệp nhằm phản ánh sát hơn chi phí thực tế phát sinh.
Tuy nhiên, trong bối cảnh nền kinh tế số phát triển và việc sử dụng hóa đơn điện tử trở nên phổ biến, phương pháp khoán thuế đang bộc lộ một số hạn chế đáng kể.
Thứ nhất, tính chính xác chưa cao.
Doanh thu trong thuế khoán được xác định dựa trên mức ước tính thay vì số liệu ghi nhận từ hóa đơn, chứng từ thực tế. Điều này có thể khiến nghĩa vụ thuế không phản ánh đúng quy mô hoạt động của từng cơ sở kinh doanh, từ đó phát sinh nguy cơ thất thu ngân sách hoặc tạo ra sự thiếu công bằng giữa các hộ kinh doanh cùng ngành nghề.
Thứ hai, tính minh bạch còn hạn chế.
Việc xác định mức khoán chủ yếu dựa trên hoạt động khảo sát và ấn định của cơ quan thuế, chưa dựa hoàn toàn vào dữ liệu doanh thu được kiểm chứng. Trong một số trường hợp, sự chênh lệch giữa doanh thu thực tế và doanh thu tính thuế có thể làm giảm tính công khai, minh bạch trong quản lý thuế đối với các chủ thể cùng ngành nghề.
Thứ ba, chưa phù hợp với yêu cầu số hóa quản lý thuế.
Hiện nay, cơ quan thuế đang đẩy mạnh chuyển đổi số và quản lý dữ liệu theo thời gian thực. Theo đó, việc sử dụng hóa đơn điện tử đã trở thành yêu cầu bắt buộc dựa trên Nghị định 123/2020/NĐ-CP, Nghị định 70/2025/NĐ-CP.
Tuy nhiên, cơ chế thuế khoán không dựa trên việc ghi nhận doanh thu qua từng giao dịch cụ thể của hộ kinh doanh, nên chưa bảo đảm tính đồng bộ với hệ thống quản lý thuế điện tử hiện nay. Việc từng bước thu hẹp và tiến tới loại bỏ thuế khoán vì vậy là hệ quả tất yếu nhằm đảm bảo mọi doanh thu của chủ thể kinh doanh được ghi nhận minh bạch, đầy đủ và phù hợp với xu hướng số hóa.
Chính những yếu tố này là căn cứ để cơ quan có thẩm quyền từng bước hoàn thiện và điều chỉnh phương thức tính thuế áp dụng đối với hộ và cá nhân kinh doanh trong giai đoạn tới.
2. Hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh cần lưu ý gì khi thay đổi phương thức nộp thuế từ năm 2026?
Việc chấm dứt áp dụng thuế khoán từ ngày 01/01/2026 sẽ làm thay đổi đáng kể cách xác định nghĩa vụ thuế của hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh. Thay vì nộp thuế theo mức doanh thu ấn định, các chủ thể này sẽ phải thực hiện kê khai dựa trên doanh thu thực tế phát sinh, đòi hỏi sự chuẩn bị chủ động và bài bản hơn.
Trước hết, các chủ thể kinh doanh cần cập nhật kịp thời các quy định mới liên quan đến quản lý thuế, hóa đơn và chứng từ để bảo đảm tuân thủ đúng pháp luật. Việc nắm rõ cơ chế tính thuế mới sẽ giúp hạn chế rủi ro vi phạm và tránh phát sinh xử phạt hành chính.
Bên cạnh đó, việc sử dụng hóa đơn điện tử, đặc biệt là hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền trong một số lĩnh vực sẽ trở thành yêu cầu phổ biến. Điều này đồng nghĩa với việc mọi giao dịch bán hàng, cung ứng dịch vụ cần được ghi nhận đầy đủ, minh bạch trên hệ thống.
Ngoài ra, việc tổ chức ghi chép doanh thu, chi phí và lưu trữ chứng từ rõ ràng sẽ giúp xác định nghĩa vụ tài chính xác hơn, đồng thời hỗ trợ hoạt động quản trị kinh doanh hiệu quả.
Đối với các hộ kinh doanh có quy mô lớn hoặc doanh thu ổn định, việc cân nhắc chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp có thể là giải pháp phù hợp trong dài hạn. Mô hình này mang lại lợi thế về tư cách pháp lý, khả năng mở rộng thị trường và tiếp cận nguồn vốn.
Cuối cùng, trong bối cảnh thuế khoán chính thức bị xóa bỏ từ năm 2026, việc ứng dụng phần mềm kế toán, phần mềm bán hàng và các công cụ quản lý dữ liệu sẽ giúp quá trình kê khai thuế thuận tiện, chính xác và tiết kiệm thời gian hơn.
3. Lộ trình bãi bỏ thuế khoán từ năm 2026
Hiện nay, pháp luật chưa có quy định cụ thể tuyên bố bãi bỏ hoàn toàn thuế khoán. Tuy nhiên, căn cứ vào Chiến lược cải cách hệ thống thuế đến năm 2030 và các văn bản triển khai, có thể thấy phương pháp này đang từng bước được thu hẹp và thay thế bằng cơ chế quản lý dựa trên dữ liệu thực tế.
(1) Hoàn thiện nền tảng pháp lý và chuyển đổi số trong quản lý thuế.
Lộ trình điều chỉnh thuế khoán trước hết xuất phát từ yêu cầu hiện đại hóa quản lý thuế. Luật Quản lý thuế năm 2019 đã xác lập nguyên tắc quản lý thuế theo hướng ứng dụng công nghệ thông tin, tăng cường cơ chế tự khai, tự nộp và quản lý dựa trên dữ liệu.
Trên cơ sở đó, Nghị định 123/2020/NĐ-CP, Nghị định 70/2025/NĐ-CP và Thông tư 32/2025/TT-BTC triển khai hóa đơn điện tử trên phạm vi toàn quốc. Khi doanh thu của hộ kinh doanh được ghi nhận theo từng giao dịch thực tế, phương thức thuế khoán, vốn dựa trên doanh thu ước tính, dần không còn phù hợp với hệ thống quản lý thuế số.
(2) Định hướng giảm dần phương pháp khoán thuế theo Chiến lược cải cách thuế.
Định hướng thu hẹp thuế khoán đã được xác lập cụ thể trong Chiến lược cải cách hệ thống thuế đến năm 2030. Căn cứ theo Quyết định 508/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, một trong những mục tiêu trọng tâm là mở rộng quản lý thuế trên nền tảng số.
Đồng thời, Nhà nước khuyến khích tăng tỷ lệ các hộ và cá nhân kinh doanh thực hiện chế độ kế toán và kê khai. Để hiện thực hóa mục tiêu này, Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định 3389/QĐ-BTC về Kế hoạch hành động cải cách thuế. Văn bản này nhấn mạnh hai nội dung chính:
-
Quản lý dữ liệu tập trung: Đảm bảo mọi dòng tiền kinh doanh được kiểm soát số hóa.
-
Hạn chế phương thức ấn định: Từng bước loại bỏ cách tính thuế mang tính ước lượng của phương pháp thuế khoán.
(3) Từ năm 2026: Bãi bỏ hoàn toàn thuế khoán
Qua các giai đoạn trên, thuế khoán được dự báo sẽ tiếp tục bị thu hẹp và dần xóa bỏ chậm nhất trong năm 2026, căn cứ tiểu mục 7 Mục II Nghị quyết 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân. Đồng thời, tại Khoản 6 Điều 10 Nghị quyết 198/2025/QH15 ngày 17/5/2025 của Quốc hội cũng xác định rõ việc chấm dứt áp dụng thuế khoán đối với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh kể từ ngày 01/01/2026.
Như vậy, kể từ thời điểm này, những chủ thể này sẽ chuyển sang phương thức kê khai thuế dựa trên doanh thu thực tế, bảo đảm tính minh bạch và phù hợp với mô hình quản lý thuế số.
Trên đây là toàn bộ nội dung thông tin về “BÃI BỎ THUẾ KHOÁN TỪ NĂM 2026: NHỮNG VẤN ĐỀ CẦN LƯU Ý ĐỐI VỚI HỘ KINH DOANH VÀ CÁ NHÂN KINH DOANH” của Văn phòng luật sư Đà Nẵng. Việc nắm rõ căn cứ pháp lý và chủ động chuẩn bị cho sự thay đổi phương thức quản lý thuế có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo đảm tuân thủ quy định pháp luật và hạn chế rủi ro về thuế.
Trong bối cảnh thuế khoán chính thức bị xóa bỏ từ ngày 01/01/2026, hộ và cá nhân kinh doanh cần được tư vấn kịp thời để lựa chọn phương án kê khai phù hợp, xây dựng hệ thống sổ sách và hóa đơn đúng quy định. Nếu Quý khách có bất kỳ thắc mắc nào hoặc cần hỗ trợ pháp lý liên quan đến thuế và chuyển đổi mô hình kinh doanh, vui lòng liên hệ với chúng tôi qua số điện thoại 0912 987 103 để được tư vấn cụ thể.
Ngoài ra, Văn phòng luật sư Đà Nẵng còn cung cấp các dịch vụ pháp lý liên quan đến doanh nghiệp – đầu tư dưới đây:
Tư vấn thay đổi tên doanh nghiệp, địa chỉ trụ sở chính, vốn điều lệ…;
Hỗ trợ soạn thảo hồ sơ thông báo thay đổi giấy phép kinh doanh;
Hỗ trợ doanh nghiệp nộp hồ sơ tại cơ quan có thẩm quyền;
Tư vấn các thủ tục sau khi thay đổi;
Tư vấn thường xuyên các hoạt động doanh nghiệp;
…
Xem thêm tại: NHỮNG ĐIỂM MỚI CỦA LUẬT THUẾ GIÁ TRỊ GIA TĂNG NĂM 2024.
Xem thêm tại: BÁN HÀNG QUA SHOPEE CÓ PHẢI ĐÓNG THUẾ KHÔNG THEO PHÁP LUẬT 2025?
